Eleştirel düşünme becerisi öğretiminin ortaokul öğrencilerinin eleştirel düşünme becerilerine ve Türkçe dersine yönelik tutumlarına etkisi

Araştırmada içerik temelli eleştirel düşünme öğretiminin öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerine ve Türkçe dersine yönelik tutumlarına etkisini belirlemek amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda araştırmada, açıklayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Açıklayıcı sıralı desenin doğası gereği araştırmada ilk aşamada nicel, ikinci aşamada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiştir. Nicel verilerin toplandığı birinci aşamada model olarak ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel veriler için ise fenomenoloji deseni tercih edilmiştir. Araştırmanın nicel veri toplama sürecine Muş ili Şeker Ortaokulu 5. sınıfında eğitim gören 25'i deney grubunda, 25'i kontrol grubunda olmak üzere ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenmiş 50 öğrenci dâhil edilmiştir. Nitel veri toplama sürecine ise amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklem yöntemi ile belirlenmiş 12 öğrenci dâhil edilmiştir. Araştırmada veri toplamak için "Eleştirel Düşünme Becerisi Başarı Testi", "Türkçe Dersine Yönelik Tutum Ölçeği" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri parametrik testlerle analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel verileri ise içerik analizi yolu ile çözümlenmiştir. Araştırmada içerik temelli eleştirel düşünme becerisi eğitimi öncesi öğrencilerin eleştirel düşünme becerileri ile içerik temelli eleştirel düşünme becerisi eğitimi sonrası öğrencilerin eleştirel düşünme becerileri arasında anlamlı bir farklılığın olduğu tespit edilmiştir. Belirlenen anlamlı farklılık, içerik temelli eleştirel düşünme becerisi eğitimlerinin öğrencilerin eleştirel düşünme becerileri üzerinde etkili olduğu şeklinde değerlendirilmiştir. Araştırmada içerik temelli eleştirel düşünme becerisi öğretim programının, öğrencilerin eleştirel düşünme düzeylerini birçok yönden olumlu etkilediği belirlenmiştir. Bunlar; karar verme, farklı düşünme yetenekleri, belirtilen olaylarda olay örgüsünü kavrama, olaylardaki neden-sonuç ilişkisini ayırt etme, keşfetme ve keşfettiklerinden yola çıkarak değerlendirmeler yapma ve sonuca ulaşma yetilerinde pozitif değişimler yaşanması olarak sıralanmıştır. Anahtar Sözcükler: Eleştirel Düşünme, Eleştirel Düşünme Öğretimi, İçerik Temelli Eleştirel Düşünme Öğretimi, Eleştirel Düşünme Becerileri, Türkçe Dersine Yönelik Tutum.