Eleştirmen kimliğiyle Memet Fuat

Türk edebiyatında Tanzimat'la birlikte gündeme gelen eleştiri türünde o dönemden bugüne pek çok eleştirmen çeşitli yollardan yürüyerek Türk edebiyatına farklı kazanımlar sunmuştur. Her biri farklı değerler ve özellikler taşıyan eleştirmenlerin yaşamları ve yapıtlarının Türk edebiyatındaki yerlerinin araştırılması edebiyat eleştirisi birikimine katkıda bulunmaları açısından önemlidir. Bu çalışmada; eleştirinin niteliği, Türk edebiyatında Tanzimat döneminden bugüne çeşitli dönemlerde eleştirinin nasıl bir seyir izlediği, temel özellikleriyle eleştiri yöntemleri, eleştiride öznellik-nesnellik ve biçem kavramları incelenmiştir. Bu incelemenin açtığı yoldan gidilerek Memet Fuat'ın Türk edebiyatı eleştiri dünyasında kişiliği, yaşama bakışı, yarım yüzyıla yayılan edebiyat ve yayın emekçiliğiyle, öteki eleştirmenlerden farklı yönleri, eleştiri pratiği ve yarattığı değerler incelenmiştir. Memet Fuat (1926-2002) Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında eleştiri, deneme ve yayıncılık gibi farklı alanlarda üretkenliği, özgünlüğü, titizliği ve özverisiyle kendisine önemli bir yer edinmiştir. Denemeyle eleştiri arasında daha çok denemeye yaklaşan eleştiri çizgisiyle bilimsel eleştiri yöntemlerini dışlamadan ve öznel tutumundan vazgeçmeden kendine özgü bir bireşimi savunmuştur. Kitap eleştirilerinden tartışmalarına, denemelerinden tümüyle eleştiriye dönük eserlerine dek öğreten değil, sorular sorup yanıtlar arayan; yanılmaktan korkmayan; "bence" vurgusundan vazgeçmeyen; "düşünceye saygı"yı ilke edinmiş olan aydın bir yazar, nitelikli bir eleştirmendir. Çalışma kapsamında, Memet Fuat'ın sekseni aşan yayımlanmış yapıtı arasında deneme ve eleştiri alanındaki tüm yazıları veri olarak kullanılmış olup Memet Fuat'ın eleştirmenliği üzerine ulaşılan sonuçlar sınıflandırılmış ve somutlaştırılmıştır. Öte yandan yaklaşık kırk yıl boyunca yazdığı yüzlerce denemesini kitaplarında toplayan Memet Fuat'ın tüm yazılarını değerlendirmek ayrı ve daha kapsamlı bir çalışmanın konusu olacağından bu çalışmanın kapsamı sınırlı tutulmuştur. Anahtar kelimeler: Eleştiri, nesnellik, öznellik, biçem, yöntem