Emevi Devleti'nde iktidar ve muhalefetin dini söylem analizi

Emevi Devleti Dönemi (661/750), Hz. Peygamber ve Dört Halife Dönemi'nden farklılaşan uygulamaların olduğu, günümüzde de etkilerinin sürdüğü ve İslam tarihini şekillendiren birçok ayrışmanın ve mezheplerin doğduğu son derece kritik bir dönemdir. Emevi Devleti'nde iktidarın da muhalefetin de kendi taraftarlarını bir arada tutmak, motive etmek ve gerektiğinde güç haline dönüştürmek için dini söylemlere ihtiyaç duyduğunu görmekteyiz. Taraflar bu söylemlerle, belirli görüşleri konuşulabilir hale getirirken; bazılarını konuşması imkansız hale getirmektedirler. Tezin birinci bölümünde, dini söylemi ve söylemin amaçlarını sosyolojik olarak inceledik. İkinci bölümde, Emevi Devleti öncesi ve Emevi Devleti'ndeki siyasi olaylarını söylem analizi için arka plan oluşturacak şekilde özetledik. Üçüncü bölümde, Emevi Devleti Dönemi'ndeki dini söylemleri; İmamet- Hilafet Söylemleri, İman- Küfür Söylemleri, Kader- İrade söylemleri, Fitne- Zulüm Söylemleri olmak üzere dört ana başlıkta ve iktidar-muhalefet cephesi şeklinde analiz ettik. Sonuç olarak; bu dönemde, iktidar ve muhalefetin, dini söylemleri yoğun biçimde kendi görüşlerini desteklemek için kendi amaçları doğrultusunda kullandıkları sonucuna vardık. Bu dini söylemler; bazen ayetlerin ve hadis rivayetlerinin yorumlanması, bazen sloganlaştırılan ve dini görünüme bürünen söylemler şeklinde olmuştur. Daha öncesinde veya dönem sonrasında gündem olmayan konular, belirli şartlar içerisinde gündem olmuştur. Bu tezde, bu oluşum şartlarını, Emevi Devleti'ndeki iktidar ve muhalefet cephesinin dini söylem analizini yaparak inceledik.