Endemik Muscari latifolium ve Muscari coeleste'nin mikroçoğaltılması

Bu çalışmada, endemik Muscari latifolium ve Muscari coeleste türlerinin hızlı klonal çoğaltılmaları için optimize mikroçoğaltım protokolleri geliştirilmesi amaçlanmıştır. Kültür başlatma materyali olarak M. latifolium için tohumlar, M. coeleste için ise soğan eksplantları kullanılmıştır. M. latifolium'da yüzey sterilizasyonu, %20 NaOCl'nin 30 dakika uygulaması %100 dekontaminasyon ve %100 çimlenme oranı ile başarılı olmuştur. En yüksek soğancık sayısı (21.06 adet) ve uzunluğu (0.71 cm), 1.0 mg/l BAP içeren MS ortamında elde edilmiştir. 1.0 mg/l BAP + 1.0 mg/l NAA kombinasyonunu içeren MS ortamında ise daha az soğancık sayısı (5.60 adet) ile birlikte daha geniş çaplı (0.19 cm) ve yüksek köklenme oranı (%75) görülmüştür. Köklendirmede 2 mg/l IBA içeren MS ortamında %100 başarı sağlanmıştır. Aklimatizasyonda torf-toprak karışımı kullanılarak %47 yaşama oranı elde edilmiştir. M. coeleste türü için ise yüzey sterilizasyonunda %80 NaOCl'nin 40 dakika uygulaması, %0 kontaminasyon ve %100 eksplant canlılığı ile en etkili sonucu vermiştir. Sürgün indüksiyonu, 4 mg/l BAP ile 1–2 mg/l NAA kombinasyonu içeren MS ortamında en etkili şekilde gerçekleştirilmiş ve %100 kallus ve sürgün oluşumu sağlanmıştır. Soğancık indüksiyonunda, 4 mg/l BAP + 1 mg/l NAA içeren MS ortamında en yüksek soğancık sayısı (5.07±0.27 adet), 4 mg/l BAP + 2 mg/l NAA içeren MS ortamında ise en büyük uzunluk (2.42±0.08 cm) elde edilmiştir. Adventif soğancık gelişiminde de benzer şekilde, 4 mg/l BAP + 1 mg/l NAA içeren MS ortamında en yüksek soğancık sayısı (3.47±0.68 adet), 4 mg/l BAP + 2 mg/l NAA içeren MS ortamında ise en büyük çap (0.19±0.06 cm) ve uzunluk (0.77±0.18 cm) gözlenmiştir. Köklendirme çalışmalarında 2 mg/l IBA içeren MS ortamında en yüksek başarı oranı elde edilmiş, aklimatizasyon sürecinde ise torf-toprak karışımı %53 yaşamaya devam oranı ile en iyi sonucu vermiştir. Sonuç olarak, M. latifolium ve M. coeleste türleri için geliştirilen in vitro çoğaltım protokolleri, yüksek çoğaltım verimliliği, iyi morfolojik kalite ve başarılı aklimatizasyon performansı ortaya koymuştur. M. latifolium'da başlangıç materyali olarak tohumların kullanılması, doğal popülasyonlardan soğan hasadına olan ihtiyacı azaltarak ex situ koruma ve sürdürülebilir süs bitkisi üretimine katkı sağlamaktadır. Tıbbi amaçlarla kullanılan M. coeleste için geliştirilen protokolün, ileride gerçekleştirilecek farmakolojik ve medikal çalışmalara altyapı oluşturması beklenmektedir. Elde edilen bulgular, benzer koruma zorluklarıyla karşı karşıya bulunan diğer nadir geofit türlerinin çoğaltılması ve korunması için uygulanabilir bir model sunmaktadır.