Endoskopik sinüs cerrahisi uygulanan hastalarda kronik rinosinüzit sınıflamasının ve prognostik faktörlerin değerlendirilmesi

Amaç: Primer kronik rinosinüzit (KRS) nedeniyle endoskopik sinüs cerrahisi (ESC) uygulanan hastaları EPOS 2020 sınıflamasına göre alt tiplere ayırmak ve bu farklı alt tiplerin EPOS kontrol kriterleri kullanılarak KRS kontrol derecesinin ve yaşam kalitesinin incelenmesi amaçlanmıştır. Diğer bir amaç ise hastalara eşlik eden prognostik faktörlerin hastalık kontrolüne, yaşam kalitesine ve radyolojik skorlara etkisini belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmadan 2-9 yıl önce primer KRS nedeniyle ESC uygulanan hastalar (n=210) dahil edilmiştir. Hastaların preoperatif muayene ve tetkikleri, intraoperatif, radyolojik, patolojik bulguları değerlendirilerek farklı KRS alt tiplerine ayrılmıştır. Hastalara EPOS kontrol kriterlerine göre kontrol semptomlarını soran anket ve KRS semptom görsel analog skala (VAS) , sinonazal sonuç testi (SNOT-22) anketleri uygulanmıştır. Bulgular: Hastaların %27,6'sının kontrollü, %40'ının kısmi kontrollü, %32,4'ünün kontrolsüz KRS hastalığına sahip olduğu saptanmıştır. Kontrolsüz hastalık oranı alerjik fungal rinosinüzit (AFRS) ve eozinofilik KRS (EKRS) alt tiplerinde diğer alt tiplere göre anlamlı olmasa da daha yüksek saptanmıştır. Kontrol seviyeleri ile radyolojik Lund Mackay, Kennedy Osteit skorunun, SNOT-22 ve KRS semptom VAS skorlarının korelasyon gösterdiği gözlenmiştir. Kadınlarda erkeklere göre astım, aspirin duyarlılığı, Samter triadı prevalansı daha yüksek, SNOT-22 skorlarında daha az iyileşme gösterdiği bulunmuştur (p<0,05). Prognostik faktörler değerlendirildiğinde bilateral yayılım, alerji, aspirin duyarlılığı, Samter triadı, serum ve doku eozinofilisi, revizyon varlığının kontrolsüz hastalık ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Sonuç: EPOS kontrol kriterlerine göre yaklaşık olarak dört hastadan biri kontrollü hastalığa sahiptir. Bu sonuçları daha iyi yorumlamak ve desteklemek için hastaların ameliyat öncesi ve sonrası yeterli bir takip süresiyle değerlendirildiği prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: kronik rinosinüzit alt tip, hastalık kontrolü, endoskopik sinüs cerrahisi, eozinofilik kronik rinosinüzit, santral kompartman atopik hastalık, alerjik fungal rinosinüzit