Entelektüel yetersizlik tanılı çocuk ve ergenlerde sosyodemografik verilerin ve oksidatif stres belirteçlerinin incelenmesi

Amaç: Son yıllarda yapılan çalışmalarda nörogelişimsel bozuklukların etiyolojisinde oksidatif stresin rol oynadığı gösterilmiştir. Nörogelişimsel bir bozukluk olan Entelektüel yetersizlik ve oksidatif stres arasındaki ilişkiye yönelik yeterli çalışma yoktur. Bu çalışmanın amacı, EY tanılı çocuk ve ergenlerde oksidatif stres parametrelerini değerlendirmek ve sosyodemografik verilerle beraber etiyoloji ve hastalık şiddetine etkilerini belirleyebilmektir. Yöntem: Çalışma, DSM-5 kriterlerine göre EY tanısı alan 61 hasta (6-17 yaş) ile yaş ve cinsiyet nitelikleri açısından birebir eşleştirilmiş 30 normal zekaya sahip sağlıklı kontrol içermektedir. Hasta grubu da kendi içinde hastalık şiddetine göre; hafif derece EY (33 vaka) ve orta-ağır derece EY (28 vaka) olacak şekilde 2 gruba ayrılmıştır. EY tanısı koymak ve diğer psikiyatrik bozuklukları dışlamak için zeka veya gelişim testleri uygulanmış ve ÇDŞG-ŞY-DSM-5 kullanılmıştır. Oksidatif stresle ilgili parametrelerden dinamik tiyol-disülfit dengesi, İMA, LOOH, TAS, TOS ve OSİ seviyeleri değerlendirilmiştir. Bulgular: Hafif EY grubu, kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksek disülfit, TOS, OSİ, LOOH düzeylerine sahiptir. Orta/ağır EY grubu, kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksek TOS, OSİ, LOOH düzeylerine sahiptir. Tüm EY grubunun kontrol grubuna göre daha yüksek disülfit, TOS, OSİ, LOOH düzeylerine sahip olduğu saptanmıştır. Tartışma ve Sonuç: Sonuç olarak, EY tanılı çocuk ve ergenlerde SK grubuna göre oksidatif stres parametrelerinin daha yüksek seviyelerde olduğu saptanmıştır. Oksidatif stresin EY etyopatogenezinde rolü olabileceği düşünülmüştür. Oksidatif stres ve EY arasındaki ilişkinin daha iyi aydınlatılması için daha geniş örneklemli ve metodolojik olarak daha güçlü çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Çocuk ergen, entelektüel yetersizlik, mental retardasyon, nörogelişimsel, oksidatif stres