Epifitik liken Platismatia glauca (L.) W. L. Culb & C. F. Culb aseton ekstraktının allelopatik ve genotoksik etkilerinin belirlenmesi

Allelopati; bitki organlarından salgılanan bileşiklerin, etkileşime girerek bitki büyüme ve gelişimini etkilediği bir süreçtir. Son yıllarda allelopatik özelliğe sahip bileşiklerin keşfedilmesi ve biyoherbisit olarak kullanılma potansiyellerinin araştırılması önem kazanmıştır. Böylelikle yabani otlar ile mücadelede etkili olan fakat sentetik herbisitler gibi çevreye zarar vermeyen ürünlerin geliştirilmesi hedeflenmektir. Bu tez çalışmasında ülkemizde bulunan Platismatia glauca (L.) W. L. Culb & C.F. Culb (farbalı) likeninin aseton ekstraktının bazı bitki türlerinde tohum çimlenmesi üzerindeki etkilerinin ve olası genotoksik etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Allelopatik etkilerin belirlenmesi için likenden elde edilen aseton ekstraktı tarlalarda sıklıkla rastlanan yabani otlardan Portulaca oleracea (semizotu), Amaranthus retroflexus (horozibiği), Setaria verticillata (yapışkan ot) ve kültür bitkilerinden Oryza sativa (çeltik) tohumlarına uygulanmıştır. Genotoksik etkilerin belirlenmesi için moleküler belirteç yöntemlerinden ISSR ve RAPD-PCR kullanılmıştır. Sonuç olarak, liken aseton ekstraktı uygulanan yabani otlar ve kültür bitkisi tohum çimlenmesi üzerinde konsantrasyona bağlı olarak allelopatik ve genotoksik etkilerin ortaya çıktığı tespit edilmiş ve Platismatia glauca aseton ekstraktının biyoherbisit olarak kullanım potansiyelinin yabani ot türüne göre değişiklik gösterdiği belirlenmiştir.