Epilepsi hastalarında prolidaz, prostoglandin E-2 (PGE-2), interlökin-6,8,10,17 düzeylerinin kısa pskiyatrik değerlendirme ölçeği(BPRS), arizona cinsel yaşantılar ölçeği (asex), kısa form (SF-36), kısa işlevsellik değerlendirme ölçeği (fast), beck intihar düşüncesi ölçekleri eşliğinde değerlendirilmesi

Amaç: Sitokinler hormonlara benzeyen, inflamatuar ve immün yanıtın oluşumu ve düzenlenmesinde hematopoietik hücrelere aracılık eden, peptid veya glikoprotein yapıda kimyasal ileti molekülleridir (2).Santral sinir sistemi(SSS) ile immün sistem arasında iki yönlü bir ilişki vardır ve bu olay sitokinler aracılığıyla oluşturulmaktadır(3).Günümüzdeki çalışmalar, inflamatuar sitokinler ve reseptörlerin beynin çeşitli alanlarında bulunduğunu ve lokal sentez kaynaklarının glia ve nöronlar olduğunu göstermektedir(4).Epileptik hastalarda, çeşitli uyaranlarla nöronal homeostazda bozulmaya bağlı olarak interlökin salınımında görülen artışın,nörotransmitter sisteminde bozukluklara yol açarak epileptik nöbete neden olduğu ileri sürmektedir (5).Deneysel çalışmalar,sitokin aktivitesinin özellikle nöbetin başladığı ve deşarjın yayıldığı alanda gözlendiğini göstermiştir (6). Son kanıtlar, IL-6'nın nöbet oluşumunda ve alevlenmesinde aktif rol oynadığını,IL-10'un farelerde hipokampüste hipoksi ile uyarılmış epileptiform aktivite gelişimine karşı nöroprotektif olduğunu,İL-17'nin nöbet şiddeti ile korele olan epilepsi hastalarında hem BOS hem de periferik kanda yükseldiğini,prolidaz aktivitesi ile artan prolin düzeyleri glutamat eksitotoksisitesine yol açtığını,PG-E2 ise nöroinflamasyon, nöronal hipereksitabilite ve eksitotoksisitede, lokal vazodilatasyon, immün hücrelerin infiltrasyonu ve birçok proinflamatuar mediatörün iltihaplı beyin bölgelerinde düzenlenmesindeki kritik rolleri ile tanınmaktadır.Aynı zamanda epilepsinin emosyonel,davranışsal,sosyal ve bilişsel alanlardaki etkilerinden dolayı psikiyatrik bozukluklarla ilişkisi büyük bir ilgi alanı oluşturmuştur.Epilepsili erişkin hastalarda psikiyatrik bozukluklarla ilişkili yapılan epidemiyolojik çalışmalar psikiyatrik komorbiditenin %20-40'a varan oranlarda görüldüğünü belirtmektedir(7). Bu çalışmalar farklı hasta grupları ve tanı araçları kullanılarak yapılmış olduğundan metodolojik heterotejenite bulguların kıyaslanmasını güçleştirmektedir (8). Yapılan bir çok çalışmalarda kontrol grubu dahil edilmemiştir. Kontrol grubu olan çalışmalarda ise epilepsili hastaların normal kontrol grubuna kıyasla psikiyatrik problemlerinin arttığı bildirilmiştir.Ancak bu çalışmalarda ya hasta sayısının az olduğu yada kontrol grubu olarak başka tıbbi durumu olan hastaların seçildiği ve literatürde sağlıklı grupla kıyaslamanın yapıldığı az sayıda çalışmanın olduğu dikkat çekmektedir(9-12).Bir çok çalışma epilepsi hastalarının pek çok psikososyal problemlerle karşılaştığını ve bunlarında sıklıkla depresyon,anksiyete ve düşük benlik saygısına neden olduğu bildirmektedir (13-14).Bu çalışmada yukarıdaki güncel bilgiler işığında epilepsi tanılı hastalarda prolidaz,PGE-2,İL-6,8,10,17 düzeylerinin kanda düzeyi ölçülerek Kısa Psikiyatrik Değerlendirme Ölçeği(BPRS),Arizona Cinsel Yaşantılar Ölçeği(ASEX),Kısa Form(SF-36),Kısa İşlevsellik değerlendirme Ölçeği(FAST), Beck İntihar Olasılığı Ölçeği ölçekleri eşliğinde sağlıklı kontrol gurubu ile mukayeseli bir şekilde ve güncel literatür bilgileri eşliğinde değerlendirilmesini amaçladık. Gereç ve Yöntemler: Çalışmamıza Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji kliniğinde takip edilen, ILAE 1989 ve2017 kriterlerine göre jeneralize başlangıçlı morto tonik –klonik nöbeti olan kesin epilepsi tanılı epilepsi tanılı 45 hasta ve 45 sağlıklı gönüllü alındı.Hastalardan ve sağlıklı kontrol grubundan bir kez kan örneği alındı.Hasta grupları ile sağlıklı kontrol grubunda ölçülen prolidaz,PG-E2,İL-6,8,10,17 düzeyleri karşılaştırıldı. Çalışılan parametre ile olguların yaş, cinsiyet, BPRS, ASEX, SF-36, FAST,Beck İntihar Düşüncesi– ölçekleri ile mukayeseli bir şekilde değerlendirildi. Bulgular:Kan değerleri ve pskiyatrik ölçekler istatiksel olarak T-Testi ve Kruskal-Wallis testi ile epilepsili hasta ve sağlıklı kontrol grubu arasında karşılaştırıldı.İL-17 kontrol grubunda yüksek saptandı(p<0,05). İL-6,8,10 epilepsili hasta grubunda anlamlı yüksek saptandı(p>0,05).Pskiyatrik tüm ölçeklerde hasta grubunun anlamlı etkilendiği görüldü. Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları nöbetlerin epileptik hastalarda sitokin düzeylerini değiştirebileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, epilepsi patogenezi ve tedavisinde bu etkilerin geçerliliğini ve gerçek değerini yorumlamak, bağışıklık sistemi üzerindeki modülatör etkileri ölçmek ve bulguları doğrulamak yeterli değildir. Aynı zamanda, postiktal dönemden sonra hastalardan kan alma süresi farklıdır, sitokin seviyelerindeki zamansal değişiklikler kavramını ortaya çıkarır ve çalışmaların sonuçlarını etkiler. Diğer çalışmalardan farklı olarak primer epilepsi ve nöbet geçiren hastalar kontrol altına alındı. Psikiyatrik ölçekler açısından, tüm sonuçlar anlamlıydı ve epilepsili hastaların psikososyal olarak etkilendiğini kanıtladı.