Epiretinal membran cerrahisinde prognozu etkileyen faktörler

Amaç: Epiretinal membran (ERM) cerrahisi sonrası görme keskinliğine, preoperatif faktörler ve optik koherens tomografi (OKT) bulgularının etkilerinin incelenmesi. Gereç ve Yöntem: İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Anabilim Dalında Ocak 2013-Ocak 2021 arasında idiyopatik ERM nedeniyle pars plana vitrektomi (PPV) uygulanan hastaların dosyaları retrospektif olarak tarandı. Postoperatif 1.ay, 3.ay, 6.ay ve 12.ay kontrollerine düzenli gelen ve OKT görüntüleri bulunan toplam 47 hastanın 47 gözü çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, cerrahi özellikler, preoperatif ve postoperatif muayene bulguları, OKT bulguları (santral makula kalınlığı (SMK), subfoveal retina kalınlığı, subfoveal koroid kalınlığı, intraretinal kistik değişiklikler, eksternal limitan membran (ELM) ve elipsoid zon (EZ) bütünlüğü, retinoskizis, ektopik foveal iç katmanlar, retina iç katmanlarının dezorganizasyonu (DRIL), lameller delik-psödohol, retinal herniasyon, subretinal sıvı (SRS), hiperreflektif noktalar) retrospektif olarak incelendi. Cerrahi sonrası en iyi düzeltilmiş görme keskinliğinde (EİDGK) artış fonksiyonel başarı olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya 47 hastanın 47 gözü dahil edildi. Hastaların ortalama yaşı 64,93±8,83 idi. Hastaların cerrahi öncesi EİDGK (logMAR) değeri ortalama 0,56±0,28 iken cerrahi sonrası son muayenede 0,31±0,33 idi. EİDGK (logMAR) değerindeki değişim 1.ayda istatistiksel olarak anlamlı değilken (p>0,05), 3.aydan itibaren (3.ay, 6.ay, 12.ay, son muayene) istatistiksel olarak anlamlı azalma saptandı (p=0,002; p=0,002; p=0,001; p=0,001; p<0,01). Hastalarda cerrahi öncesi ortalama SMK 486,6±109,62 μm iken cerrahi sonrası son muayenede 364,28±71,55 μm idi. Cerrahi sonrası 1.aydan itibaren (1.ay, 3.ay, 6.ay, 12.ay, son muayene) meydana gelen bu azalma istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p=0,001; p=0,001; p=0,001; p=0,001; p=0,001; p<0,01). Hastalar arasında cerrahi öncesi EİDGK karşılaştırıldığında, DRIL varlığı daha düşük görme keskinliğine sahip olgularda istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu (p=0,024; p<0,05). Diğer OKT parametreleri açısından istatistiksel anlamlı fark saptanmadı. Cerrahi sonrası fonksiyonel başarı sağlanan olguların yaş ortalamasının fonksiyonel başarı sağlanamayan olgulara kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede daha düşük olduğu görüldü (sırasıyla 63,11±8,3 ve 71,7±7,67; p=0,003; p<0,01). Fonksiyonel başarı sağlanan olguların başlangıçtaki ortalama subfoveal koroid kalınlığı ölçümünün başarı sağlanamayan olgulara kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğu görüldü (sırasıyla 290,41±82,76 μm ve 220,7±88,5 μm; p=0,019; p<0,05). Ayrıca hastaların EZ bütünlüğündeki bozulmanın istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fonksiyonel başarıyı etkilediği görüldü (p=0,001; p<0,01). Hastaların %21,3'ünde (n=10) yalnızca ERM'nin soyulduğu, %78,7'inde (n=37) ERM ile birlikte ILM'nin de soyulduğu görüldü. ILM'nin soyulduğu hastalar ile yalnızca ERM'nin soyulduğu hastalar fonksiyonel başarı açısından karşılaştırıldığında anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). Sonuç: İdiyopatik ERM hastalarında PPV uygulanarak ERM'nin soyulması güvenilir ve etkinliği kanıtlanmış bir cerrahi tedavi yöntemidir. Ameliyat öncesi bazı faktörler ve OKT bulguları incelenerek görsel prognoz hakkında fikir edinmek mümkündür. Hasta yaşı, EZ bütünlüğü ve subfoveal koroid kalınlığının fonksiyonel başarıyı etkileyebileceği görülmüştür.