Epizodik ve kronik migren hastalarında serum adma düzeyi analizi, serum adma düzeyinin migrende kronikleşme ve kliniğe olan etkisinin araştırılması

Migren, disabilite oluşturan tekrarlayıcı baş ağrısı atakları ve otonom sinir sistemi bozukluğu ile karakterize yaygın, multifaktöryel nörovasküler bir sendromdur. Son yıllarda migrenle ilgili çalışmalarda altta yatan en muhtemel sebebin kortikal yayılan depresyon (CSD) olduğu ve CSD sırasında Nitrik oksit sentaz (NOS) aracılığıyla nitrik oksit (NO) salındığı gösterilmiştir; ADMA (Asimetrik dimetilarjinin) ise, NOS'un endojen inhibitörüdür. Bu çalışmada, serum ADMA düzeylerinin migren patofizyolojisindeki rolünü, migren tanısında ve migrenin kronikleşmesinde belirleyici bir gösterge olup olmayacağını araştırmayı planladık. Prospektif olarak planladığımız bu çalışmamızda IHS (Uluslararası başağrısı topluluğu) 2013 beta migren tanı kriterlerine göre 30'u sık epizodik migren (EM), 20'si kronik migren (KM) olmak üzere 50 migren hastası ile yaş ve cinsiyet özellikleri bakımından benzer 30 sağlıklı gönüllünün serum ADMA değerleri; migren hastaları ile kontrol grubu arasında ve migren altgrupları arasında karşılaştırıldı. Çalışmaya alınan 50 migren hastamızın 6 aylık takipleri sonucunda elde edilen ADMA değerleri ile 1.ay ADMA değerleri de karşılaştırıldı. Aynı zamanda ADMA değerleri ile yaş, cinsiyet, atak sıklığı, ağrı şiddeti, karakteri, lokalizasyonu ve bulantı-kusma, fotofobi-fonofobi, fiziksel aktivite ile artış, aura varlığı arasındaki ilişki araştırıldı. 10'u erkek 50 migren hastasının ADMA değerleri ortalaması 969.84 ng/dl iken, 6'sı erkek 30 kontrol grubunun ADMA değerleri ortalaması 583.87 ng/dl idive iki grup arasında anlamlı bir fark olduğu görüldü (p<0.001). ADMA değerleri ortalaması migren altgruplarında EM'li hastalarda 917.30 ng/dl iken, KM'li hastalarda 1048.65 ng/dl idi (p=0.279). Auralı ve aurasız migren grupları arasında ADMA değerleri açısından anlamlı fark saptanmadı. Migren klinik özellikleriyle ADMA değerlerini karşılaştırdığımız çalışmamızda; ADMA değerleri ile yaş, atak sıklığı, ağrı şiddeti, karakteri, lokalizasyonu, bulantı-kusma, fotofobi-fonofobi, fiziksel aktivite ile artış varlığı arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Migren hastalarının 1. ay ve 6. ay serum ADMA konsantrasyonlarındaki değişim ile ağrılı gün sayısındaki değişim karşılaştırıldı. Ağrılı gün sayısı artan (n=25), azalan (n=13) ve değişmeyen (n=5) her 3 grubun da 6.ay ADMA değerlerinin 1.aya göre artmış olduğu görüldü. Ancak ağrılı gün sayısında artış olan 25 hastada ADMA değerlerindeki artışın belirgin olarak daha fazla olduğu tesbit edildi ve bu istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. 6 aylık izlem sonucunda EM'den KM'ye dönen 5 hastanın 1.ay ve 6.ay ADMA değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Sonuç olarak çalışmamızda migrenli grupta serum ADMA değerleri ortalaması, kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulundu. Buna dayanarak serum ADMA değerinin migren tanısında destekleyici bir gösterge olabileceği düşünüldü. EM ve KM altgrupları arasında ADMA değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. 6aylık takip sonucu ağrılı gün sayısı artan hastaların 6.aydaki serum ADMA değerlerinde, ağrılı gün sayısı azalan ve değişmeyen hastalara göre daha belirgin bir artış saptandı. Bu verilerin ışığında; daha fazla olgu ile yapılacak çalışmalarla ADMA'nın ağrılı gün sayısındaki artış ve dolayısıyla migrende kronikleşme ile ilişkisi desteklenebilir. Anahtar kelimeler: ADMA, epizodik migren, kronik migren, nitrik oksit.