Erbaa/(Tokat) halkının depreme hazırlık düzeyleri

Depremler, gezegenimizdeki en tehlikeli jeolojik olaylardan biridir. Her yıl dünyada binlerce deprem olmasına karşılık depremlerin ne zaman ve hangi büyüklükte olacağı hâlâ tahmin edilememektedir. Depremin öngörülemeyen bir felaket olması, çoğunlukla bu felaket için hazır olunamayacağı fikrini uyandırmakta veya yapılan hazırlıkların sadece mimari açıdan yapılabileceği algısını oluşturmaktadır. Bir deprem için ne kadar hazırlıklı olunursa deprem zararları da o kadar aza indirgenebilmektedir. Bu çalışma ileriki zamanlarda gerçekleşmesi muhtemel depremlerin zararlarını en aza indirgemek ve bu kapsamda alınması gereken önlemleri incelemektedir. Çalışmada, bireylerin muhtemel bir depreme hazırlık düzeylerinin belirlenmesinin, bir deprem anında yararlı olabileceği düşünülmektedir. Araştırmada Tokat ili Erbaa ilçe merkezinde yaşayan halkın çeşitli değişkenler aracılığıyla olası bir depreme karşı hazırlık düzeylerini belirlemek için betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak anket uygulanmıştır. 689 kişiye uygulanan anket üç ayrı bölümden oluşmaktadır. Araştırmanın pilot uygulaması Tokat/Reşadiye ilçe merkezinde on sekiz yaş ve üstü yüz kişiye rastgele (random) bir şekilde yapılmıştır. Pilot çalışma sonrası ankette yer alan sekiz maddenin çıkartılmasına karar verilmiştir. Kalan 25 maddenin kapsam geçerliliği için uzman görüşü almak amacıyla alanında yetkin 10 kişiyle Lawshe tekniği doğrultusunda uygulama yapılmıştır. Uygulama sonucunda iki maddenin çıkartılmasına karar verilmiş ve kalan 23 maddeyle anketin uygulaması gerçekleştirilmiştir. Anketin güvenirlilik analizi sonucunda Cronbach's Alpha değeri 0,932 çıkmıştır. Araştırmada katılımcıların demografik özellikleri ve depremle ilgili önceden bir eğitim alma durumu, yakın bir gelecekte bulunduğu yerde bir deprem olacağını düşünme durumları ile depreme hazırlık düzeyleri arasında bir fark olup olmadığını tespit etmek için bağımsız t-testi ve Anova testleri uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkinin boyutlarının belirlenmesi amacıyla korelasyon ve regrasyon analizleri de yapılmıştır. Elde edilen bulgular, katılımcıların anketin tümüne vermiş oldukları puanların aritmetik ortalamasının 2,07 olması, depreme hazırlıklarının düşük olduğunu göstermektedir. Katılımcıların depreme yönelik hazırlıklarının bazı alanlarda çok düşük, bazı alanlarda düşük ancak normale yakın, bazı alanlarda da yüksek olduğu görülmüştür. Deprem çantasının bulundurulmaması, deprem öncesi, sırası ve sonrasında nasıl davranılacağının birlikte planlanması, deprem anında açık alanlardaki tehlikenin farkındalığı, katılımcıların depreme hazırlıklarının en düşük seviyede olduğu alanlar olarak tespit edilmiştir. Buna karşılık küçük ev eşyalarının güvenli yerlere yerleştirilmesi ve kombinin bakımı ile ilgili güvenlik önlemlerinde hazırlık düzeyinin yüksek olduğu anlaşılmıştır. Bulgular çerçevesinde deprem hazırlık anketi ortalama puanı ile yaş grupları, medeni durum, eğitim ve gelir durumu, daha önceden deprem eğitimi alma durumu ve deprem algısı değişkenlerinde anlamlı bir farkın olduğu görülmüştür. Buna karşın cinsiyet değişkeninde ise anlamlı bir farkın olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca katılımcıların yüksek düzeyde olmasa da deprem algısına sahip oldukları ve herhangi bir deprem eğitimi alma durumlarının ise oldukça düşük olduğu anlaşılmıştır. Çalışmanın sonucunda elde edilen veriler ışığında olası bir depreme karşı hazırlık düzeylerinin geliştirilmesine yönelik öneriler sunulmuştur.