Erişkin yoğun bakım hastalarında beslenme yetersizliğine yol açan faktörler ve zamanında yeterli beslenme desteğinin hasta sonuçları üzerine etkisi

Amaç: Yoğun bakım ünitelerinde enteral ve parenteral beslenmenin mortalite ve morbidite üzerine etkilerinin karşılaştırıldığı çalışmaların büyük çoğunluğu cerrahi grup hastalarda ya da miks yoğun bakım hastalarında yapılmıştır. Dahili yoğun bakım hastalarında yapılmış çalışma sayısı çok az olup az sayıda hastayı içermektedir. Bu çalışmada iç hastalıkları yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda yeterli beslenme desteği sağlanması ile enfeksiyöz komplikasyonlar, yoğun bakımda kalma süresi, hastanede kalma süresi ve mortalite arasındaki ilişki ile yeterli beslenme desteğinin sağlanamadığı (günlük hedef kaloriye ulaşılamadığı) hastalarda bunun nedenlerini araştırmayı amaçladık. Yöntem: Ocak 2012 – Aralık 2013 arasında iç hastalıkları yoğun bakım ünitesinde yatan hastaların kayıtları retrospektif olarak incelendi. Çalışmaya 18 yaş üstü, en az 3 gün mekanik ventilatörde kalan hastalar dahil edildi. Kayıtlarına ulaşılabilen 220 hastanın dosya, laboratuvar testleri ve görüntülemeleri retrospektif olarak incelendi. Bulgular: 220 hastanın 133'ü erkek, 87'si kadındı. 151 hastanın hedef kaloriye ulaştığı, 69 hastanın ise hedef kaloriye ulaşamadığı saptandı. Hastalık şiddeti açısından değerlendirildiğinde, hedef kaloriye ulaşılan grubun ortalama APACHE II skoru 23,6±7,7, hedef kaloriye ulaşılamayan grupta ise 25,6±8,7 olarak tespit edildi. APACHE II skorları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değil idi (p>0,05). Hedef kaloriye ulaşan hastaların ortalama hedef kalorisi 1579 kcal/gün, hedef kaloriye ulaşamayan hastaların hedef kalorisi ise 1739 kcal/gün idi (p<0,001). Yaş, cinsiyet, APACHE II skoru ve diğer komorbiditelerin dahil edildiği lojistik regresyon modelinde parenteral beslenme ve lenfoma varlığının hedef kaloriye ulaşamama konusunda bağımsız risk faktörleri olduğu tespit edildi. Hedef kaloriye ulaşan ve ulaşamayan hastaların komorbidite sayısı benzer saptandı( (1,91±1,07'e karşı 1,87±1,00, p>0,05). Beslenme desteğinde kesintinin en sık nedeni rezidü olarak saptandı. Hedef kaloriye ulaşan ve ulaşamayan hastaların nozokomial enfeksiyon sıklığı benzer saptandı (p>0,05). Hedef kaloriye ulaşan hastalarda enteral beslenme en sık beslenme yolu olarak tespit edildi (p<0,002). Yaş, cinsiyet, APACHE II skoru ve diğer komorbiditelerin dahil edildiği lojistik regresyon modelinde parenteral beslenme ve immünsüpresif tedavinin mortalite için bağımsız risk faktörleri olduğu tespit edildi. Yeterli kalori desteği alan hastalarda mortalite %53, hedef kaloriye ulaşamayan hastalarda %76 saptanmıştır (p<0,002). Sonuç: Enteral beslenme yoğun bakım hastalarında etkin ve güvenlidir. Enteral yoldan beslenen hastaların daha fazla hedef kaloriye ulaştığı görüldü. Komorbidite sayısı ve APACHE II skorunun hastaların hedef kaloriye ulaşma ile ilişkili olmadığı tespit edildi. Lojistik regresyon analizinde lenfoma ve parenteral beslenmenin hedef kaloriye ulaşamamada bağımsız risk faktörleri olduğu gösterildi. Mortaliteyi etkileyen faktörlerin belirlenmesi için yapılan lojistik regresyon analizinde ise parenteral beslenme ve immünsüpresif tedavinin bağımsız risk faktörleri olduğu saptandı. Yeterli kalori desteği alan hastalarda mortalite %53, hedef kaloriye ulaşamayan hastalarda %76 olarak belirlenmiştir (p<0,002). Anahtar kelimeler: Beslenme, Kalori, Morbidite ve mortalite