Erkek egemen mesleklerde çalışan kadınların deneyimleri: İstanbul Büyükşehir Belediyesi örneği

Toplumsal normlar eksenininde inşa edilen "erkeklik" ve "kadınlık" idealleri, toplumsal yaşamın birçok alanında cinsiyetler arasında eşitsizliğe neden olmaktadır. Cinsiyetler arasındaki eşitsizliğin en net izlendiği alanlardan biri ise çalışma yaşamıdır. Tarihsel süreç içerisinde kadınlar giderek daha fazla istihdama dahil olsa da bazı işkollarında erkek egemenliği göze çarpmakta, "erkek işi" –"kadın işi" ayrımı bazı mesleklerde kadın istihdamı açısından dezavataj oluşturmaktadır. Günümüzde, kadın çalışmalarının artmasıyla birlikte toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin azalmasına ve kadının toplumsal statüsünün değişimine yönelik politikalar oluşturulmaya başlanmıştır. Bu noktada İstanbul Büyükşehir Belediyesi "Yerel Eşitlik Eylem Planı" kapsamında daha önce kadın istihdamı yapılmamış "erkek işi" olarak kabul edilen mesleklerde kadın istihdamının önünü açmaya yönelik adım atmıştır. Bu çalışmanın konusu, erkek egemen olarak kabul edilen mesleklerde çalışan kadınların yaşadıkları deneyimlerin incelenmesidir. Erkek işi olarak kabul edilen mesleklerde çalışan kadınlar daha önce de akademik çalışmaların konusu olmuştur ancak bu çalışmalar genellikle toplumsal cinsiyet rolleri ve kadınların iş yaşamında karşılaştıkları olumsuz deneyimler üzerine odaklanmıştur. Bu çalışmanın diğer çalışmalardan farkı, erkek egemen mesleklerde çalışan kadınların deneyimlerinin ve toplumsal cinsiyet rolleri algılarının hegemonik erkeklik kuramı çerçevesinde incelenmesidir. Nitel araştırma yöntemiyle yapılan bu çalışmada fenomonoji araştırma deseni kullanılmıştır. Çalışmanın olgusal dayanağını 2022 Mayıs ve Temmuz ayları arasında, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nde erkek işi olarak kabul edilen mesleklerde istihdam edilen 20 kadın çalışanla, derinlemesine görüşme yöntemiyle yapılan saha çalışmasının verileri sağlamaktadır. Çalışmanın bulgularına göre, erkek egemen mesleklerde erkeklerle bir arada çalışan kadınların, kalıplaşmış toplumsal cinsiyet rollerine karşı çıksalar dahi hegemonik erkek egemen değerlerin yeniden üretildiği durumların devam ettiği sonucuna ulaşılmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Toplumsal cinsiyet rolleri, Hegemonik Erkeklik, Kadın, Erkek İşi.