Erken çocukluk döneminde STEM etkinlikleri ile öğrencilerin bilimsel süreç becerilerinin ve eleştirel düşünme becerilerinin geliştirilmesi

Bu araştırmanın amacı, erken çocukluk döneminde tasarım tabanlı STEM öğretim yaklaşımı etkinlikleriyle okul öncesi eğitime devam eden 60-72 aylık çocukların bilimsel süreç becerileri ile eleştirel düşünme becerilerini geliştirmektir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden biri olan eylem araştırması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını 60-72 aylık okul öncesi eğitim alan 15 çocuk oluşturmaktadır. Bu araştırmada problem durumuna uygun olduğu düşünülen ve derinlemesine bilgi elde edilmek istendiğinden amaçlı örnekleme yöntemi seçilmiştir. Araştırma kapsamında araştırmacı ve danışman tarafından öğrencilerin yapmış oldukları uygulamaları değerlendirmeye yönelik Bilimsel Süreç Becerilerini Ölçmeye Yönelik Dereceli Ölçek ve Eleştirel Düşünme Becerisi Dereceli Puanlama Anahtarı geliştirilerek araştırmanın veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Bu puanlama anahtarı ve dereceli ölçek ile öğrencilerin her hafta yapmış oldukları çalışmalar değerlendirilmiş ve böylece öğrencilerdeki gelişme ortaya konmaya çalışılmıştır. Araştırma için 5E öğrenme modeline dayalı olarak tasarım tabanlı 8 STEM senaryosu hazırlanmış ve uygulanmıştır. Araştırma, 2022-2023 eğitim-öğretim yılı 6 Mart ve 2 Mayıs 2023 ayları arasında yürütülmüştür. Uygulama sürecinde iki farklı puanlayıcı tarafından öğrencilerin çalışmaları puanlanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikten yararlanılmıştır. Araştırmada geçerliliğin ve güvenirliğin sağlanması için tutarlılık, inandırıcılık, aktarılabilirlik ve teyit edilebilirlik yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmanın birinci haftasında elde edilen bulgularına göre öğrencilerin bilimsel süreç becerisinin tahmin etme, gözlem yapma, sıralama ve sınıflama, ölçme ve çıkarımda bulunma alt becerilerinde yeterli olmadıkları tespit edilmiştir. Aynı şekilde eleştirel düşünme becerisinin açıklama, tahmin etme, yorumlama, neden sonuç ilişkisi kurma, çıkarımda bulunma ve özetleme alt becerilerinin de yeterli olmadığı tespit edilmiştir. Araştırma kapsamında her hafta uygulanan etkinlikler sonucunda öğrencilerde bilimsel süreç becerileri alt boyutları olan tahmin etme, gözlem yapma, sıralama ve sınıflama, ölçme, çıkarımda bulunma ve eleştirel düşünme becerileri alt boyutları olan açıklama, tahmin etme, yorumlama, neden sonuç ilişkisi kurma, çıkarımda bulunma ve özetleme de gelişmenin olduğu görülmüştür. Araştırma sürecinde öğrencilerin STEM uygulamaları yapmaktan mutlu oldukları, keyif aldıkları, ilgilerinin arttığı uygulamalar sırasında ilk hafta yaşanan sorunların son haftalarda azaldığı gözlenmiştir. Araştırma sonuçlarına dayalı olarak çeşitli önerilerde bulunulmuştur.