Erken evre alzheimer tipi demans hastalarında santral işitsel işlemlemenin değerlendirilmesi ve işitsel rehabilitasyon etkilerinin araştırılması

Amaç: Çalışmamızın amacı, Alzheimer Tipi Demans (ATD) olan bireylerin Santral İşitsel İşlemleme (Sİİ) becerilerini değerlendirmek ve işitsel eğitim ile işitsel rehabilitasyonun (İR) bu bireylerin Sİİ becerileri ve nöropsikolojik değerlendirme sonuçlarına etkisini araştırmaktır. Yöntem: Çalışmamıza 65 yaş ve üzeri (73,3 ±6,9 yıl), ATD tanısı alan 21 hasta çalışma grubunu oluşturmaktadır. İR etkisini ortaya koyabilmek adına, çalışma grubuna dahil edilen bireyler, İR alanlar (n=11) ve almayanlar (n=10) olmak üzere Grup 1 ve Grup 2 başlığı altında ikiye ayrılmıştır. 10 sağlıklı erişkin Kontrol Grubu'nu oluşturmuştur. Çalışmamız randomize kontrollü tek kör deneysel bir çalışma olarak tasarlanmıştır. İlk test/son test kontrol gruplu model kullanılmıştır. Grup 1, Grup 2'nin ilk test son test Sİİ becerileri ve nöropsikolojik değerlendirmeleri incelenmiş ve bu değerlendirmeler, hiçbir uygulama yapılmayan 65 yaş ve üzeri kontrol grubu ile karşılaştırılmıştır. Sİİ becerilerinin incelenmesi için, Mistmatch Negativity (MMN), Rastgele Aralık Tespit Etme Testi (RATET), Frekans Patern (FP) ve Süre Patern (SP) testleri ve Türkçe Matriks Testi (TMT) kullanılmıştır. Nöropsikolojik değerlendirmede, Wechsler Bellek Ölçeği Geliştirilmiş Formu'nun (Wechsler Memory Scale, WMS-R) Genel Bilgi (Kişisel ve Aktüel Bilgiler) ve Yönelim (Oryantasyon), Mental Kontrol Geri Birer Sayı (MK-S) ve Gün (MK-G), Düz (DSUT) ve Ters (TSUT) Sayı Uzamı alt testleri, Benton Görsel Bellek Testi (BGBT), Benton Yüz Tanıma Testi (BYTT), Boston Adlandırma Testi (BAT), Öktem Sözel Bellek Süreçleri Testi (Öktem SBST), Geriatrik Depresyon Ölçeği (GDÖ) kullanılmıştır. Bulgular: Gruplar İR öncesinde Sİİ becerileri açısından birbirleri ile karşılaştırıldığında, MMN sol ve sağ kulak latans değerleri, TMT ve RATET değerleri, Grup 1 ve Grup 2'de kontrol grubuna kıyasla yüksek bulunmuş (p=0.002, p=0.001, p=0.032 ve p<0.001; sırasıyla); FP ve SP değerleri Grup 1 ve Grup 2'de kontrol grubuna kıyasla düşük saptanmıştır (p<0.001 ve p<0.001; sırasıyla). İlk ve son test skor değişimi açısından gruplar birbiriyle karşılaştırıldığında İR almayan Grup 2 yanıtlarında Grup 1 yanıtlarına kıyasla; sol ve sağ kulak MMN latans değişiminde uzama (p=0.045, p=0.083), amplitüd değişiminde küçülme (p=0.032, p=0.024); TMT'de sinyal/gürültü eşikleri, FP ve SP yüzdeleri ve RATET eşiklerinde kötüleşme (p<0.001, p<0.001, p=0.001, p<0.001; sırasıyla), Aktüel (p=0.034), MK-S (p=0.943), MK-G (p=0.409), DSUT (p=0.001), TSUT (p=0.897), BGBT (p=0.006), BAT (p<0.001), BYTT (p=0.024), Öktem SBST Anlık Bellek (p=0.125), Toplam Öğrenme (p=0.008), En Yüksek Öğrenme (p=0.167), Toplam Hatırlama (p=0.240) puanlarında düşüş, Öğrenme Yanlışı(p=0.447), Yanlış Hatırlama (p=0.778), Yanlış Tanıma (p=0.132), GDÖ (p=0.073) skorlarında artış gözlenmiştir. Sonuç: Çalışmamızda, ATD hastalarında normallere göre Sİİ becerilerinin daha kötü olduğunu ve İR'nin Sİİ becerileri ve bilişsel işlevlerin korunması üzerindeki potansiyel faydaları olduğunu göstermektedir.