Erken orta çağ'daki Arianizm tartışmaları ve günümüz üniteryenizm'e etkileri

IV. yüzyılda Hz. İsa'nın cismaniyeti, Tanrısallığı, Tanrı ile aynı özden olup olmadığı, ezeliliği ve ebediliği konusunda birçok tartışma meydana gelmiştir. Bunların başında Arianizm gelmektedir. Arianizm Hz. İsa'nın Tanrı ile aynı özden olmadığını, O'nun sonradan yaratıldığını savunan dini bir harekettir. M.S. 325 yılında İznik Konsili ile heretik ilan edilmiştir. Sosyal ve ekonomik nedenlerin yanı sıra Ortaçağ boyunca süregelen kilise ve devlet arasındaki münasebetler de reforma olan ihtiyacı tetiklemiştir. Otoriteyi elinde bulundurmak isteyen kilise hariç tüm sınıflar reform hareketini desteklemekteydi. 1516 yılında Kutsal Kitap'ın çevrilmesi dini bir reform için gerekli zemini hazırlamıştır. Dolayısıyla Kutsal Kitap yoruma açık hale gelmiştir. Sonuç olarak birçok mezhep de ortaya çıkmıştır. Bunlardan en önemlilerinden birisi de Üniteryenizmdir. Üniteryenizm mezhebi Baba, Oğul ve Kutsal Ruh'un üçlemesinde üç ayrı Tanrı olmadığı inancına dayalı teolojik bir harekettir. Hem Mesih'in tanrısını hem de Kutsal Ruh'un kişiliğini inkâr eder. Onlara göre İsa, vaftizinde Tanrı'nın Oğlu olma özelliğini kazanmıştır.