Ermeni halkının yazı tarihi

Asırlar boyunca farklı topluluk ve milletlerin içinde var olma mücadelesini sürdürmeyi başaran Ermeniler kendi kültürlerini korumak için de büyük savaşlar vermişlerdir. Milli kimliklerini devam ettirebilmek adına gerekli olan alfabe konusunda da yeni bir isim ortaya çıkmıştı, Mesrop Maştots. Yunan dili ve edebiyatındaki bilgisinden dolayı adından söz ettirmeyi başaran Mesrop, saray hizmetine alınmıştır. Saraydaki hizmeti çok uzun sürmemiş ardından rahiplik mertebesine geçerek Hristiyan dininin öğreticisi olmayı seçmiştir. Hristiyanlık dininin Ermeniler arasında anlaşılmadığını fark edince de dillerini ve kültürlerini uzun yıllar koruyabilecekleri en sağlam araç olan alfabeyi bulmuş ve yeni bir dönem başlatmıştır. MS. V. yüzyılda icat edilen alfabe ile milli kimliklerini korumayı başarabilmişlerdir. Yazı dili olarak ortaya çıkan alfabe Klasik Ermenice, Orta Ermenice ve Yeni Dönem Ermenicesi olarak üç evre geçirmiştir. Halk dilinde Krapar olarak adlandırılan Klasik Ermenice dönemi Kilise dili olarak kullanılmaya başlanmıştır. Aynı zamanda kilise öğretilerinin alfabenin ilk şekli ile yazıldığı dönem olarak da tarihe geçmiştir. Orta Ermenice dönemi Alfabenin gelişmeye başladığı ve bazı harf eklemelerinin yapıldığı döneme denk gelmektedir. Bazı seslerin eklenmesi ile alfabe artık Ermeni halkının konuştuğu dilin karşılığını vermekte usta bir konuma yükselmiştir. Halk edebiyatının da ortaya çıkması bu yüzyıllara denk gelmiştir. Yeni dönem Ermenicesi olarak adlandırılan dönem ise farklı şivelerin oluşması ile Ermenicenin Doğu ve Batı Ermenicesi olarak ayrıldığı şekli ile karşımıza çıktığı zaman dilimidir. Alfabenin geçirdiği bu dönemlerde görülüyor ki Ermenice ilerleme kaydetmiş ve halk arasında hızlı bir benimseyiş gerçekleştirmiştir. El yazması eserlerde artışlar yaşanmış, halk Hristiyanlık dininin öğretilerini daha rahat anlamaya başlamıştır. Alfabeden sonra aralarındaki bağları daha da güçlendiren Ermeniler, çeşitli alanlarda özgün yapıtlar vermeyi de ihmal etmemişlerdir.