Eşitsizliklerin iktisadi dinamiklerinin ekonofizik yaklaşım ile analizi

Bu çalışma, eşitsizlik olgusunu ekonofizik yaklaşımı bağlamında tartışmaktadır. Çalışmanın amacı, mülkiyet ilişkilerine bağlı olarak toplumsal yeniden üretim sürecinde, iktisadi ve toplumsal koşullara göre tanımlanan iktisadi eşitsizliklerin dinamiklerini incelemektir. Eşitsizlik olgusu literatürde çoğunlukla çok disiplinli bir yaklaşımla ele alınmasına karşın fen bilimlerinin geliştirdiği yaklaşımlar oldukça ihmal edilmiştir. Bu nedenle incelemeyi gerçekleştirmek için esas olarak fizikçiler tarafından açıklanan yasa, geliştirilmiş olan teori ve metotların iktisadi sorunların incelenmesi amacıyla kullanımına dayanan disiplinler arası yeni bir araştırma alanı olan ekonofizik yaklaşım tercih edilmiştir. Eşitsizliklerin iktisadi dinamiklerinin incelenmesinde iktisadi büyüme çevrimlerinde, ekonomik değişkenlerin birbiriyle çevrimsel ve içsel şekilde etkileşim içinde olduğu; çevrimin, şansa veya koşula bağlı dışsal şoklarla değil modelin determinist değişkenlerinin dinamik karşılıklı etkileşimi sonucu ortaya çıktığı; sınıflar arasındaki dağılımsal çatışmaların ürettiği içsel çevrimleri açıklayan sermaye ve emeğin ulusal gelirdeki pay mücadelelerine ilişkin iki sınıflı bir model olan Goodwin büyüme çevrimleri kullanılmıştır. Türkiye ekonomisinin 2002-2019 dönemi için hanehalkı bütçe araştırmasından elde edilen fert gelirleri kullanılarak verinin istatistiksel dağılım yapısı ortaya konmuş, gelir verisinin dağılımsal yapısından hareketle Goodwin modelinin temel değişkenleri olan istihdam oranı ve işgücünün payı değişkenleri hesaplanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, Türkiye ekonomisinde gelirin iki rejimli bir dağılım yapısına sahip olduğu tespit edilmiştir. 2002-2013 yılları için Türkiye ekonomisinde bir Goodwin çevrimi gözlenmiştir. Ayrıca model, Türkiye ekonomisi için 2002 sonrası dönemde tartışılan istihdam yaratmayan büyüme olgusuyla tutarlı bir sonuç üretmektedir. İncelenen dönemde hesaplanan Gini ve Pareto katsayılarına dayanarak Türkiye ekonomisinde makroekonomik politika olarak orta gelir düzeyindeki hanehalklarından düşük ve yüksek gelir düzeyine sahip hanehalklarına doğru kaynak aktarım mekanizmaları üzerinden eşitsizlik dinamiklerinin yeniden üretildiği sonucuna ulaşılmıştır.