Eski Türkçe tantrik bir metin: Uṣṇīṣa vijaya dhāraṇī sūtra

Bu çalışmada, Sanskritçe adı Ārya-sarva-durgati-pariśodhana-Uṣṇīṣavijayānāmadhāraṇī olan Eski Uygurca Uṣṇīṣa Vijayā Dhāraṇī Sūtra adlı metin ele alınmıştır. "Muzaffer Tanrıça" anlamına gelen Uṣṇīṣa Vijayā, Tantrik Budizm inanırları tarafından sekiz kollu, yeşil, beyaz ve mavi renkte başlara sahip korkusuzluk, yardımseverlik ve şefkati temsil eden bir varlık olarak tasvir edilmektedir. Eser, muhtemelen Tibetçe ya da Tibetçeye dayalı bir versiyondan Eski Uygur Türkçesine aktarılmıştır. Eserin Çince, Sanskritçe, Tibetçe ve Moğolca gibi dillerde versiyonları bulunmaktadır. Eserin Uygurca versiyonu, dil özellikleri ve baskı tekniği göz önüne alındığında, 13. ya da 14. yüzyıla gitmektedir. Eski Uygurca versiyonun fragmanları, Berliner Turfansammlung'da muhafaza edilmektedir. Çalışmamız, Giriş, Berlin Fragmanları, Karşılaştırmalı Metin, Türkiye Türkçesine Aktarım, Açıklamalar, Dizin, Tıpkıbasım bölümlerinden oluşmaktadır. Eserin Giriş bölümünde metnin ait olduğu Tantrik Budizme değinilerek bu ekolün temel kavramlarına yer verilmiştir. Ayrıca, Giriş bölümünde Uṣṇīṣa Vijayā adlı metin hakkında bilgiler verilerek Eski Uygurca metnin konusuna, çevirinin tarihine, metin üzerine yapılan çalışmalara yer verilmiştir. Berlin Fragmanları bölümünde Uygurca metnin Yakup ve Knüppel (2007) ve Yakup (2009) kataloglarında yer alan parçaları hakkında bilgiler verilmiştir. Karşılaştırmalı Metin bölümünde, Uygurca metne ait fragmanların transkripsiyon ve transliterasyonları yapılmıştır. Gerekli görüldüğü yerlerde paralel fragmanlar, dipnotta gösterilmiştir. Türkiye Türkçesine Aktarım bölümünde, Eski Uygurcaya ait metnin günümüz Türkçesine çevirisi yapılmıştır. Çeviri bölümünde önceki cümle ile sonraki cümle arasındaki bağlantıyı sağlamak adına, Türkçeye aktarılan cümleler (001-002) ya da (100-101) şeklinde gösterilmiştir. Açıklamalar bölümünde metnin söz varlığı dinî ve din dışı terimlerin belirginliğini göstermek amaçlı ikiye ayrılmıştır. Bu bölümde ilk olarak Sanskritçe, Soğdca, Çince ya da Türkçe olarak yer alan Budist terimler açıklanmış devamında Eski Uygur Türkçesine ait Türkçe ya da Türkçeleşmiş sözcükler hakkında etimolojik bilgiler verilmiştir. Dizin bölümü, Gramatikal Sözlük Dizin başlığından oluşmaktadır. Bu başlık içerisinde metinde yer alan kelimelerin alfabetik ve gramatik olarak sıralanması yapılarak sözcüklerin anlamlarına yer verilmiştir. Tıpkıbasım bölümünde metnin Yakup ve Knüppel (2007) ve Yakup (2009) yayınlarında yer alan fragmanları da detaylı bir şekilde gösterilmiştir.