How do consumers self-license themselves in the context of ethical consumption?: A qualitative approach to moral self-licensing

Etik kavramının toplum hayatının önemli ancak karmaşık bir ilkesi olması nedeniyle, insanların etik karar verme süreçleri disiplinler arası bir araştırma konusu olagelmiştir. Bugüne kadar yapılan araştırmalar, konuyu bütünüyle anlayabilmek adına etik karar verme süreçlerindeki tutarsızlıkları açıklamaya çalışmıştır. Etik ruhsatlandırma etkisi üzerine yapılan çalışmalar, kişilerin etik bir davranışta bulunmasının ardından etik olmayan bir davranış sergilemeye yatkın olduklarını ortaya çıkarmıştır. Bu fenomenin özü bu zamana kadar genellikle deneysel çalışmalarla incelenmiş, sonuç olarak da sadece etik kredi modeli adında tek bir ampirik modelle açıklandığı için etik ruhsatlandırma etkisi bütünüyle keşfedilememiştir. Bu tezin amacı, etik karar verme süreçlerinin ön planda olduğu etik tüketim bağlamında, konuyu tüketici deneyimlerini ön plana alarak irdelemektir. Şimdiye kadar yapılmış çalışmaların çoğunda kullanılan deneysel metodolojiden farklı olarak, bu tezde mülakatlar ve projektif teknikler yoluyla, tüketicilerin tutarsız etik tüketim deneyimlerine ve açıklamalarına yorumcu bir bakış açısıyla yaklaşılmıştır. Araştırma sonunda dört alternatif model keşfedilmiştir: Tersine etik anlamlandırma, etik tamamlama, etik sosyal konum ve etik sistemsel konum. Bulgular, etik ruhsatlandırma tanımını geliştirmenin yanı sıra etik tüketimdeki tutum ve davranış uyumsuzluğuna da açıklamalar sunmaktadır. Bu bulguların, etik pazarların gelişmesine yönelik akademik tartışmalara katkı yapacağına inanılmaktadır. Anahtar kelimeler: Etik karar verme, etik kredi, etik ruhsatlandırma, etik tüketim, tutum ve davranış uyumsuzluğu.