Etkin ve güvenilir kolonoskopi hazırlığında belirleyici olan faktörler

Amaç:Kolorektal hastalıklarının tanı ve tedavisi için kolonoskopi işlemi öncesi barsak hazırlığının yeterli olması çok önemlidir. İşlem sırasında barsağın tamamen temiz olması muayenenin başarısını artırır ve işlemin tekrar yapılmasını önler.Günümüzde yeterli kolon temizliği için etkinliği kanıtlanmış standart uygulamalar bulunmaktadır. Standart uygulamalara rağmen bazı hastalarda yeterli kolon temizliği sağlanamamaktadır.Biz bu çalışmada kolonoskopi hazırlığının önemini değerlendirmeyi ve kolonoskopi hazırlığı üzerinde olumlu veya olumsuz etkisi olan faktörleri belirlemeyi amaçladık. Bu çalışmada elde edilecek sonuçlar ile her hastaya uygun optimal kolonoskopi hazırlık yöntemini belirleyebileceğimizi ve bu sayede optimal hazırlık ile gereksiz işlem sayısını azaltabileceğimizi, işlem başarı şansını artırabileceğimizi ve sonuç olarak hasta ve maliyet açısından faydalı sonuçlara ulaşabileceğimizi düşünmekteyiz. Yöntem:Bu çalışma, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Gastroenteroloji Kliniği Endoskopi Ünitesinde ocak 2021 ile ocak 2022 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir.Tanımlayıcı ve analitik-kesitsel tipte bir araştırmadır.Araştırmaya Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji Kliniği Endoskopi Ünitesinde, ocak 2021 ile ocak 2022 tarihleri arasında, kolonoskopi yapılan tüm hastalar dahil edilmiştir.Veri toplama aracı olarak, ilgili literatür doğrultusunda geliştirilen araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu ve Boston kolonoskopi hazırlığı değerlendirme ölçeği (Kolonoskopi hazırlığı yapılan hastalara rutin uygulanmaktadır) kullanılacaktır. Bulgular:Çalışmaya 155'i kadın, 148'i erkek olmak üzere toplamda 303 hasta dahil edilmiştir.Hastaların %70,3'ünün sürekli ilaç kullandığı, %70,3'ünde komorbid hastalığın var olduğu, %10,2'sinde ailede kolon ca öyküsünün var olduğu tespit edilmiştir.Bağırsak temizliği için en sık (%55,4)Laxeno/Sennozid A+B Kalsiyum içeren preperatlar kullanıldığı saptanmıştır. İlaca bağlı yan etkiler değerlendirildiğinde ise hastaların en sık (%45,6) bulantı kusma yaşadığı görülmüştür.Bağırsak temizliği için lax fosfosoda/sodyum fosfat ilacını kullanlarda %64,6, laxeno/sennozidA+B kalsiyum ilacını kullananlarda %54,8, pegdin/polietilenglikolilacını kullananlarda ise %54,3 oranında yan etki saptanmıştır. Ancak gruplar arasında istatistiksel olarak bir anlamlılık saptanmamıştır.Yan etkilerden ise üç ilaçta da en sık bulantı kusmanın yaşandığı görülmüştür.Hastalara uygulanan Boston bağırsak hazırlığı ölçeği değerlendirildiğinde hastaların tüm kolon segmentlerinden en sık 2 ve 3 puanlarını aldığı görülmüştür.İşlemi öncesi ve sonrası biyokimya parameterleri değerlendirildiğinde kreatinin, Na, K, P, Ca parametreleri açısından istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir fark saptanmıştır.Bağırsak temizliği için kullanılan ilaçlara göre kolonoskopi işlemi öncesi ve sonrası biyokimya parameterleri değerlendirildiğinde lax fosfosoda/sodyum fosfat ilacını kullananlarda işlem öncesi ve sonrası arasında P parametresi, laxeno/sennozidA+B kalsiyum ilacını kullananlarda işlem öncesi ve sonrası arasında kreatinin ve P parametreleri, pegdin/polietilenglikol ilacını kullananlarda işlem öncesi ve sonrası arasında Ca parametresi açısından istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir fark saptanmıştır. Sonuç:Sonuç olarak biz bu çalışmada yaş ve cinsiyetin bağırsak temizliği kalitesi üzerinde etkisinin olmadığını saptadık. Eğitim durumunun artışı ile bağırsak temizlik kalitesi karşılaştırılğında da ilişkili olmadığını saptadık. Hastalarda komorbidite varlığının etkileri incelendiğinde ise hazırlık kalitesi üzerine etkisi olmadığını saptadık. Ancak çalışmamızda spesifik komorbiditeler ve bu komorbit durumların kontrol altında olup olmadığı konusunda ek değerlendirme yapılmadı. Kullanılan ajanlar arasında temizlik kalitesi farklılığı ve yan etki varlığı değerlendirildiğinde birbirlerine üstünlükleri saptanmadı. Kullanılan ajanlara bağlı olarak gelişebilecek renal hasar ve elektrolit imbalansı değerlendirildiğinde PEG kullanımı sonrası etkilenim olmadığı, NaP ve senna kullanımı sonrası fosfat yüksekliği, senna kullanımı sonrası kreatinin yüksekliği saptandı. Ancak NaP ve senna kullanımı sonrası gelişen bu dengesizliğin ne kadar süre devam ettiği ve kalıcı hasar durumu değerlendirilmedi. Ve ajanların hasta grubu özelliklerine göre doz ayarlanması yapılmadı. Daha uzun süreli takipli ve farklı doz ayarlaması planlanarak yapılacak çalışmalarla bu konuda daha net veri elde edilebileceği görüşündeyiz. Anahtar kelimeler: Renal Hasar, Bağırsak Temizlik Kalitesi, Boston Barsak Hazırlığı Skalası