Etnik grup çelişkisi: Ruanda örneği ve bölgesel etkileri

Etnisite, etnik grup ve etnik çatışma kavramlarının, günümüz toplumlarının güncel hükümet politikalarından tutun, bireylerin davranış pratiklerinde içselleşen kognitif şeyleşmelerine dek, hatta sosyal bilimlerin birçok ayrıştırılmış disiplinince farklı perspektiflerden analiz edilirken sanki içeriksel bir bütünlermiş gibi verili kabul edilmesi bakımından eleştiriye muhtaç bir çelişkiler ağı meydana getirdiği düşünülmelidir. Grup kavramına etnik nitelemesini eklemleyebilmek için öncelikle etnisite kavramının kültürel bir kimliklenme süreci olarak toplumsal örgütlenmenin ve bu bağlamda da siyasal mücadelenin bir aracı olduğunu belirlemek gerekmektedir. Bu açıdan etnisite olgusu, ırk ve ulus benzeri konstrüktivist kurgusal bellemler ile aynı bütüncül biçimler ailesi içinde yorumlanmalıdır. Böylesi durumsal ve süreçsel bir yorumlama grupçuluk eğilimi olarak adlandırılabilecek sosyo-mental ilkçi ve özcü tuzaklara saplanmadan etnik grup olgusunun çelişkilerini gözlemlemek için kullanılmalıdır. Bununla beraber, siyasal düzlemin toplumu kategorize etme ve adlandırma adına kültürel mental şemalar, yasal düzenlemeler ve sosyo-politik söylemler üzerindeki etkisi bir araya getirildiğinde etnik grubun yanında etnik çatışma kavramının da değişken ve çelişkili özdeği ortaya çıkarılabilir. Bir sosyo-politik ve tarihsel inşaa olarak Ruanda'nın kolonyalizm etkisinde ırklaşma ve etnikleşme süreçlerinin irdelenerek, soykırıma varan toplumsal ayrışma ve çatışmanın esas niteliği belirlendiğinde, etnisite ve etnik grup gibi kavramların durumsal doğası ve anlam içeriklerinin semantik dalgalanışı da gözlenebilecektir. Bu anlamlar ve algılama pratiklerinin makro düzey sömürgeci biopolitik yönetim uygulamalarıyla etkileşimi ve Ruanda'daki post-kolonyal iktidar paylaşımının şekillenişi ile ilişkisi, benzer sosyal biçimlenişler olarak analiz edilmesi gereken ırk, etnisite ve bu bağlamda etno-ulusçu devlet inşaa ideolojisinin hangi düzlemde örtüştüğünü analiz etmeye yardımcı olacaktır. Böylesi benzer kimliklenme süreçlerinin bireylerin kognitif algılarını belirlemedeki rolü ortaya çıkarıldığında ise soykırımı takiben Ruanda'da hayata geçirilmeye çalışılan toplumsal uzlaşı emeliyle ilgili daha nesnel ve gerçekçi bir eleştirel perspektif oluşturulabilir.