Evli bireylerin evlilik çatışması, kontrol odağı ve kişilik özellikleri

Bu araştırmada evli bireylerin evlilikte çatışma durumları ve kontrol odağı yönelimleri ile kişilik özellikleri bazı psiko-sosyal değişkenler (cinsiyet, yaş, eğitim durumu, çalışma durumu, evlenme yaşı, evlilik yılı, çocuk sayısı, aile aylık gelir düzeyi ve yaşam doyumu) bakımından incelenmektedir. Araştırma evreni, İzmir ilinde yaşamakta olan evli bireylerdir. Çalışma grubu 2017 yılı Kasım ayı itibarı ile İzmir ilinde yaşayan evli bireyler arasından uygun örnekleme yöntemi yoluyla ulaşılan 363 kişiden oluşmaktadır. Araştırmanın evlilik gibi toplumumuzda gizliliğin korunmasının beklendiği bir ilişki olması nedeniyle bireylerin gönüllülük usulü ile araştırmaya katılması sağlanmıştır. Araştırmada, "geçmişte ya da halen var olan bir durumu var olduğu şekliyle betimlemeyi amaçlayan araştırma yaklaşımı" (Karasar, 2005: 77) olması nedeniyle "betimsel- ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Veriler, araştırmacılar tarafından oluşturulan "Kişisel Bilgi Formu" ve 'Evlilik Çatışması Ölçeği (EÇÖ)' ile yetişkinlere yönelik geliştirilen, içsellik ve dışsallık derecesi ölçümünde en çok kullanılan araç olan 'Rotter'in İç - Dış Denetim Odağı Ölçeği (RİDKOÖ)' ve "Eysenck Kişilik Anketi" -Gözden Geçirilmiş Kısaltılmış Formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde SPSS 11.0 paket programı kullanılmıştır. Araştırmada hiyerarşik regresyon analizi, korelasyon ve ki kare ilişki testi kullanılmıştır. Aynı zamanda demografik değişkenler için çapraz tablolar oluşturulmuştur. Ölçeklere ilişkin güvenirlik (cronbach) yapılmış olup faktör analizi ile ölçek değişkenleri oluşturulmuştur. Bulgular: Araştırmada incelenen sosyo demografik değişkenlerden cinsiyet, meslek, evlenme yaşı, evlilik yılı, eğitim durumu, çocuk sahibi olma, çocuk sayısı ve aile aylık gelir durumu ile çatışma sıklığı değişkenleri arasında ilişki olduğu bulunamazken; yaş ile çatışma sıklığı arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Evli bireylerin yaşam doyumu ile çatışma sıklığı ve kontrol odağı arasında bir ilişki bulunmaktadır. Çatışma sıklık değişkeninin bağımlı değişken olduğu çalışmada, nörotisizm, dışa dönüklük, psikotisizm, yalan ve kontrol odağı değişkenleri ile aralarında bir ilişki olduğu bulunmuştur. Yapılan dört aşamalı hiyerarşik regresyon analizi sonucuna göre demografik değişkenlerin ve yaşam doyumu değişkeninin çatışma sıklık değişkeni üzerinde bir etkisinin olmadığı gözlenmektedir. Bununla birlikte, ölçeklerden elde edilen Nörotisizm, Dışa Dönüklük, Psikotisizm ve Kontrol odağı değişkenlerinden sadece Dışa dönüklük değişkenin modelde anlamlı olduğu görülmektedir. Evlilik ile ilgili çalışmaların daha geniş katılımcı grubuyla gerçekleştirmesi ve uygulamanın bireylerin kendi yaşam alanlarında gerçekleştirilmesinin sağlanması bu alanda çalışma yapacak araştırmacılara tavsiye edilebilir.