Türkiye'de reel sektör kredi büyümesini etkileyen faktörler ve kredi daralma/genişleme döngülerinin etkileri

Bu tez çalışmasında Türkiye ekonomisi için kredi döngüleri, kredi büyümesi ve kredi büyümesinin firma bazlı belirleyicileri hakkında genel bir tablo ortaya koymak üzere bir toplam (agrega) analiz yapılmıştır. Bu tezdeki ana amaç Türkiye'de reel sektör kredi büyüme oranlarını açıklayan firma temelli değişkenlerin neler olduğunu belirlemek ve bu değişkenlerden kaynaklı etkinin aşırı kredi daralma ve genişleme dönemlerinde ne yönde gerçekleştiğini tespit etmektir. Tezin ilk kısmında, Hodrick-Prescott filtreleme yöntemiyle Türkiye'de 2006-2016 yılları arasında meydana gelen kredi genişleme ve kredi daralma dönemleri ortaya çıkarılmıştır. Tezin ikinci kısmında kredi büyüme oranlarını etkileyen firma temelli değişkenler belirlenmiştir. Bu analiz için Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından derlenen Şirket Hesapları Veritabanında bulunan yaklaşık 14 000 firmaya ait 2007-2016 yılları arasındaki bilanço verisi analiz edilmiştir. Sabit Etkili Regresyon Modeli için belirli bilanço oranları bağımsız değişken olarak kullanılmış ve böylece firmaların kredi büyümelerine etki eden firma bazlı değişkenler tespit edilmiştir. Bu kapsamda, Firma Büyüklüğü, Finansal Masraflar/Varlıklar ve Vadeli Alacaklar/Satışlar oranlarındaki herhangi bir artışın firma kredi büyüme oranlarını azalttığı görülmüştür. Diğer taraftan, Nakit/Varlıklar, Net Kar/Varlıklar ve Toplam Borç/Varlıklar oranlarındaki artışın, kredi büyüme oranlarını artırdığı ortaya çıkmıştır. Tezin son kısmında, aşırı kredi hareketlerinden kaynaklı etkiler firma kredi büyüme davranışları üzerine yansıtılmıştır. Bu kapsamda modele kredi döngü dönemleri ile bağımsız değişkenlerin etkilerini birleştirmek üzere yapay değişkenler eklenmiştir. Sonuçlara göre, bazı değişkenlerin kredi büyüme oranına etkilerinin kredi daralma ve genişleme dönemlerinde farklılık gösterdiği tespit edilmiştir.