Farelerde amantadinin propofol anestezisi sonrası derlenme, postoperatif kognitif disfonksiyon ve ağrı düzeyine etkisi

GİRİŞ VE AMAÇ: Postoperatif kognitif disfonksiyon (POKD), anestezik ilaçların rezidüel seviyelerine bağlı olarak ortaya çıkabilen, temelden belirgin değişiklik gösteren bellek bozukluklarını içeren nörolojik bozukluklar bütünüdür. Amantadin, glutamat inhibisyonu ile nöroinflamasyonu baskılama fizyopatolojisi üzerinden nöroprotektif etkileri bilinen bir N-metil D-aspartat reseptör antagonistidir. Çalışmamızda, amantadinin, propofol uygulaması öncesinde kullanımının; anesteziden derlenme süresine, postoperatif kognitif disfonksiyona ve stres ilişkili ağrı düzeylerine etkisini göstermeyi amaçladık. YÖNTEM: 24 adet BALB/C cinsi fare rastgele 4 gruba ayrıldı. Derlenme 'tail pinch', stres ile ilişkili ağrı düzeyi ise 'hot plate', kognitif fonksiyonlar 'morris water maze', verilerin doğruluğunu netleştirmek için bazal aktiviteleri 'open field' testleri ile değerlendirildi. Fareler 5 gün süreyle her gün morris water maze düzeneğinde eğitildi. Deney günü, Grup K'ye 10 mg/kg %0.9 NaCl, Grup P'ye 75 mg/kg propofol, Grup A'ya 20 mg/kg amantadin, Grup AP'ye ise 75 mg/kg propofol ve 20 mg/kg amantadin intraperitoneal olarak uygulandı. Derlenme sonrası önce hot plate testi uygulandı, sonrasında denekler morris water maze düzeneğine yerleştirilerek bu an 0.saat olarak belirlendi, veriler 0.,1. ve 2. saatlerde kayıt altına alındı. BULGULAR: Deneklerde derlenme sürelerinin Grup AP'de ait derlenme Grup P' e göre anlamlı olarak azaldığı tespit edildi [t(10)=14, p<0,001]. Hot plate verilerinin değerlendirilmesinde Grup K'ye göre sürelerin Grup P'de (p=0,213), Grup A'da (p=0,020) ve Grup AP'de (p=0,024) anlamlı olarak uzadığı gözlendi. Morris water maze bulgularında hedef kadranda geçirilen süreler Grup K'ye göre Grup A'da ve Grup AP'de anlamlı yüksek (p<0,001), Grup P'de anlamlı düşük (p<0,001) bulundu. Platformu bulana kadar yüzülen yol, Grup K'ye göre; Grup A ile benzer, Grup P'de anlamlı yüksek (p<0,001) tespit edildi. Grup AP verileri ise Grup P verilerine göre anlamlı düşüş gösterdi (p<0,001). SONUÇ: Bilişsel fonksiyonların, amantadin kullanılan gruplarda belirgin şekilde daha iyi korunduğunun görülmesi; morbidite ve mortalite oranlarını artıran bir komplikasyon olan POKD'nin, riski yüksek bireylerde amantadin kullanılarak önüne geçilebileceği hipotezimizi destekledi.