Farklı dozda azotlu ve çiftlik gübresi uygulamalarının dereotu (Anethum graveolens L.) herbasının biyolojik aktivitesi ve uçucu yağ bileşenleri üzerine etkileri

Bu çalışmada, BAİBÜ Ziraat ve Doğa Bilimleri Fakültesi, Araştırma ve Uygulama Alanı'nda 2016-2017 yetiştirme sezonunda farklı dozda azotlu (Amonyum nitrat) ve organik gübre (Çiftlik gübresi) ile yetiştirilen Anethum graveolens (L.) (dereotu) bitkisinin biyolojik aktiviteleri ile uçucu yağ bileşenleri incelenmiştir. Farklı dozda Amonyum nitrat ve çiftlik gübresi uygulamaları içerisinden; dereotu herbasında toplam fenolik bileşikler ve antioksidan aktivite bakımından 6 kg/da AN - 12 kg/da AN ve 750 kg/da çiftlik gübresi - 1000 kg/da çiftlik gübresi uygulamalarının etkili oldukları saptanmıştır. Dereotu herbalarının n-hekzan, diklorometan ve etanol ekstreleri içerisinden en iyi antioksidan aktiviteyi 1,25-40 mg/ml arasında diklorometan ile n-hekzan ekstrelerinin gösterdikleri belirlenmiştir. Araştırmanın antimikrobiyal aktivite sonuçlarına göre; uçucu yağların antimikrobiyal etkileri ekstrelere göre daha fazla bulunmuştur. S.aureus, E.faecalis bakterileri ile C.albicans mayasına karşı en etkili uygulamaların 6 kg/da AN, 12 kg/da AN ve 750 kg/da çiftlik gübresi olduğu belirlenmiştir. En etkili gübre ve doz uygulamalarının ise 6 kg/da AN ve 12 kg/da AN ile 750 kg/da çiftlik gübresi olduğu tespit edilmiştir. Uçucu yağ bileşenleri bakımından, ana bileşenler olarak herbada limonen ve dill ether, tohumda apiol, dihydrocarvon, carvantonacetone ve limonen, yaprakta ise carvantoneacetone, apiol, limonen ve α-bisabolol olarak tespit edilmiştir. Uçucu yağ bileşenleri bakımından 3 kg/da AN ve 1250 kg/da çiftlik gübresi ile 1500 kg/da çiftlik gübresi uygulamaları etkili olmuştur.