Farklı öğretim yaklaşımlarının öğrencilerin fen bilgisi dersi dolaşım sistemi konusundaki bilişsel yapılarına etkilerinin araştırılması

Bu çalışmanın amacı farklı öğretim yaklaşımlarının (düz anlatım, düz anlatımve kavram haritası, düz anlatım ve kavram haritası ile işbirlikli öğrenme) 6. sınıföğrencilerin fen bilgisi dersi, dolaşım sistemi konuşunda oluşan bilişsel yapılarınaetkisini araştırmaktır.Araştırmanın evrenini stanbul ili Anadolu yakasındaki Kartal ilçesi'ndebulunan Marmara lköğretim Okulu'nun altıncı sınıfında okuyan öğrencileroluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise yine aynı okulda 2005-2006 eğitimöğretim yılında rasgele seçilen 6/A, 6/B ve 6/C sınıflarında okuyan toplam 110öğrenci oluşturmaktadır. Örneklemde ?Vücudumda Neler Var? Çevremizi NasılAlgılıyoruz?? ünitesi ?Hücrelerimizle Organlarımız Arasında Gerekli MaddeleriTaşıyan Sistem: Dolaşım Sistemi? konusunda 6/B sınıfında bulunan öğrencilere(Kontrol Grubu) düz anlatım, 6/A sınıfında bulunan öğrencilere düz anlatım vekavram haritaları (1. Deney Grubu) ve 6/C sınıfında bulunan öğrencilere (2. DeneyGrubu) düz anlatım, kavram haritaları ve işbirlikli öğrenme tekniği kullanılarak dersişlenmiştir.Öğrencilerin bilişsel yapılarındaki kavramlar arasında kurdukları ilişkileriortaya koymak amacı ile de araştırmacı tarafından geliştirilen Kelime ilişkilendirmeTesti (K T) kullanılmıştır. K T, ön ve son test olarak kontrol ve deney gruplarınauygulanmıştır. K T' ten elde edilen cevaplar kullanılarak anahtar kavramlar içinverilen cevap kelimelerini gösteren Frekans Tabloları hazırlanmış, her anahtarkavram için verilen farklı cevap kelimeler tespit edilmiştir. Tüm bunlara ilavetenfrekans tablolarındaki veriler ışığında hem ön K T hem de son K T için kontrol vedeney gruplarının bilişsel yapısını ortaya koyan Zihin Haritaları çizilmiştir.Araştırmada elde edilen sonuçlar, öğretim yaklaşımının bilişsel yapıdakavramlar arasındaki ilişkilendirmeyi etkilediğini göstermiştir. Başka bir ifade ileöğrencilerin Ön-K T zihin haritalarında belirgin bir farklılık yokken i) Son-K T zihinharitalarında 1. Deney Grubundaki öğrencilerin zihin haritalarının Kontrol grubuöğrencilerin zihin haritasından, ii) 2. Deney Grubu öğrencilerinin zihin haritalarının1. Deney Grubu öğrencilerinin zihin haritasından daha ağsı (dallanmış, networkyapıda) olduğu görülmüştür. Sonuçların Fen Eğitimi açısından önemi eleştirel birbakış açısı ile ele alınarak bazı önerilerde bulunulmuştur. .Anahtar Kelimeler: Kavram haritaları, işbirlikli öğrenme, kelime ilişkilendirmetesti, bilişsel yapı, öğretim tekniği.