Farklı spektrometrik teknikler kullanarak safra kesesi taşlarının mikroyapısal ve kimyasal karakterizasyonunun yapılması

Safra kesesi taşları (insan safra kesesinin içinde gelişen çakıl benzeri maddeler) yetişkinlerde en ağrılı safra yolu hastalıklarından biridir ve yüksek insidansa sahiptir. Safra kesesi taşları, safra kesesinde depolanan safra taş benzeri madde parçalarına sertleştiğinde oluşur. Safra, çoğu omurgalının karaciğer hepatositleri tarafından salgılanan ve daha sonra safra kesesinde depolanan ve yağların sindiriminde kullanılan acı sarı veya yeşil bir sıvıdır. Kasılma sırasında safra kesesi safrayı ortak safra kanalına iter ve bu da onu ince bağırsağa taşır ve burada yağ sindirimin rolünü yerine getirir. Safranın bileşimi su, kolesterol, yağlar, safra tuzları, proteinler ve bilirubini içerir. Safra genellikle kolesterolü çözebilir ancak çok fazla kolesterol varsa sonunda taşlara dönüşen kristallere dönüşür. Bazı durumlarda bilirubin seviyesi çok yüksekse bu da taş oluşumuna neden olabilir. Farklı safra kesesi taşlarının kendine özgü nedenleri ve oluşum mekanizmaları vardır. Safra kesesi taşlarının bileşimi, yaş, diyet, coğrafi bölge, obezite, kilo kaybı ve etnik köken gibi faktörlerden etkilenir. İdeal bir safra kesesi taşı sınıflandırma sistemi tanımlamak zordur; ancak, bunlar ana kimyasal bileşimlerine göre genel olarak gruplandırılabilir. Bu temelde üç ana türe ayrılabilirler: (i) kolesterol taşları, (ii) pigment taşları ve (iii) karışık taşlar. Bu çalışmanın amacı, safra taşını detaylı incelemek, neden olan faktörlerin belirlenmesi ve oluşum sürecini anlayabilmektir. Çalışmaya kolesistektomi ameliyatı için başvuran 50 hasta seçilecektir. Bu hastaların hepsinden ameliyat öncesinde karaciğer fonksiyon testleri ve tam kan sayımı istenecektir ki bu testler ameliyat öncesi rutin testler olup ek bir maliyet getirmeyecektir. Ayrıca yine tüm hastaların ameliyat öncesi rutin olarak taş yerini tespit etmede kullanılan radyolojik görüntüleri de istenecektir. Ameliyatlardan çıkarılan taşlar, Fourier Dönüşümlü Infra-Red Spektrometre (FT-IR), Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) ve X-Işını difraktometresi (XRD) kullanılarak mikroyapısal ve bileşimsel özelliklerine göre analiz edilecektir. Taşlardaki elemental konsantrasyon hızlı bir biçimde elemental haritalama ve yüzey taramasını yapabileceğimiz SEM'e bağlı XRF spektrometresi ile yapılacaktır. Ayrıca SEM ile de yüzeydeki görüntülenmeye çalışılacak ve kristal oluşum süreci detaylandırılmaya çalışılacaktır. Kohort araştırması (prospektif veya retrospektif) (İnsidans araştırmaları) ve Deneysel Araştırma tipinde bir çalışma olup araştırma Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, Tıbbi Patoloji Anabilim Dalı, Fen Edebiyat Fakültesi ve Temel Bilimler Uygulama ve Araştırma Merkezinde yapılacaktır. Safra taşları üzerinde yapılacak bu araştırma ile, taş oluşumuna neden olan faktörler belirlenirken taş oluşumunu önleyici tedbirler de önerilebilecektir. Bu nedenle bu çalışma Erzincan ve çevresindeki il veya ilçe popülasyonunda safra taşlarının mineralojisini, kimyasını ve mikro yapılarını araştırmak amacıyla gerçekleştirilecektir.