Farklı yıllarda toplanan bazı Kızılçam (Pinus brutia ten.) orijinlerine ait tohumlarda erken kuraklık testi

Bu çalışmada, farklı yıllarda toplanan üç farklı orijine (TB-13, TB-20, TB-38) ait Kızılçam (Pinus brutia Ten.) tohumlarının 1000 tane ağırlığı, rutubet yüzdesi, tohum çapı ve tohum boyu ile kuraklık stresi altında gösterdikleri çimlenme tepkileri belirlenmiştir. Çimlenme testleri, Polietilen Glikol (PEG-6000) kullanılarak 0, -0.2, -0.4, -0.6 ve -0.8 MPa su potansiyellerinde gerçekleştirilmiştir. Tohumların 1000 tane ağırlığı 41.5-60.7 gr, tohum çapı 3.89-4.55 mm ve tohum boyu 6.34-7.10 mm aralığında bulunmuştur. TB-38 orijini tohum çapı ve boyu bakımından, TB-20 orijini ise 1000 tane ağırlığı bakımından daha yüksek değerlere sahip olmuştur. Rutubet yüzdesi %7.04-%9.97 arasında değişmiş ve toplanma yılına bağlı farklılıklar göstermiştir. Su stresinin artmasına bağlı olarak çimlenme yüzdesi (ÇY), oransal çimlenme yüzdesi (OÇY) ve çimlenme hızı (ÇH) tüm orijinlerde genel olarak azalma göstermiştir. OÇY ve ÇH parametreleri için yapılan istatistiksel değerlendirmeler, bu azalışın anlamlı olduğunu ortaya koymuştur. Varyans analizi sonuçları, oransal çimlenme yüzdesi (OÇY) ve çimlenme hızı (ÇH) üzerinde orijin, toplanma yılı, su stresi ve bu faktörlerin etkileşimlerinin anlamlı olduğunu ortaya koymuştur (p<0.05). Bu çerçevede, Kaş orijini düşük ve orta düzey su stresi koşullarında daha yüksek çimlenme performansı sergilerken, Serik orijini yüksek su stresi seviyelerinde görece daha dayanıklı bulunmuştur. Orijinlerde, toplanma yıllarına bağlı olarak gözlenen farklılıklar, çimlenme performansının yalnızca genetik yapıdan değil, tohumun oluştuğu yılın çevresel koşullarından da etkilendiğini göstermektedir. Özellikle yıl × su stresi etkileşiminin anlamlı bulunması, su stresine verilen çimlenme tepkilerinin toplanma yılına bağlı olarak farklılaşabildiğine işaret etmektedir. Her ne kadar bu farklılıklar istatistiksel olarak anlamlı olsa da, aynı su stresi düzeylerinde OÇY ve ÇH değerlerinin genel eğilimi büyük ölçüde korunmuş ve yıllar arasındaki değerler birbirine yakın seyretmiştir. Elde edilen bulgular, kızılçam tohumlarında erken dönem kuraklık tepkilerinin, orijinler arasında genetik temelli adaptif farklılıkları yansıtmakla birlikte, toplanma yılına bağlı olarak çevresel koşulların oluşturduğu kısa süreli fizyolojik yanıtlar tarafından da şekillendirildiğini göstermektedir.