Fasulye tohum böceği [Acanthoscelides obtectus (SAY (col.:chrysomelidae: bruchinae)]'nin farklı fasulye çeşitlerinde biyolojik kriterlerinin belirlenmesi

Fasulye tohum böceği [Acanthoscelides obtectus (Say)]'nin Türkiye'de tescilli olarak üretilen farklı fasulye çeşitlerindeki (Akın, Atmaca ve Berrak) beslenme davranışları ile büyüme, gelişme ve çoğalması arasındaki ilişkisi araştırılmıştır. Pre-ovipozisyon, ovipzisyon, post-ovipozisyon dönem süreleri, günlük ve toplam yumurta sayısı, yumurta açılma süresi; larva, pupa ve ergin dönemi süresi, eşey oranı, yumurtaların ergin olma oranı çalışılarak A. obtectus' un hayat tabloları belirlenmiştir. Deneme sonunda; Akın (8,03±1,3 gün) ve Berrak (7,86±1,32 gün) fasulye çeşidinde zararlının yumurta dönemi ortalama gelişme süresinin Atmaca (6,97±1,29 gün) çeşidinden daha uzun olduğu belirlenmiştir. Akın (9,97±1,69 gün) ve Berrak (11,09±1,9 gün) fasulye çeşitlerinin pupa dönemi sürelerinin Atmaca (7,88±1,05 gün) fasulye çeşidine göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha uzun olduğunu göstermiştir. Akın (37,98±2,82 gün) ve Berrak (39,24±2,48 gün) fasulye çeşidinde zararlının ortalama ergin öncesi döneminin Atmaca (34,45±0,84 gün) fasulyesinden istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha uzun olduğu; zararlının diğer dönemleri arasındaki ortalama gelişme sürelerinde ise analizler sonucunda anlamlı bir fark tespit edilemediği saptanmıştır. Eşey oranları Akın çeşidinde 1,25:0,75; Atmaca çeşidinde 1,1:0,9; Berrak çeşidinde 1,27:0,72 olarak hesaplanmış, Akın, Atmaca ve Berrak çeşitleri arasında dişi ve erkek dağılımları bakımından istatistiksel olarak belirgin bir farklılık bulunmadığı tespit edilmiştir. Akın (15,53 dişi/dişi) çeşidinin ortalama üreme başarısı Atmaca (9,18 dişi/dişi)) ve Berrak (10,38 dişi/dişi) çeşitlerinden daha yüksek olduğu istatiksel analizlerle saptanmıştır. Akın çeşidinin her yaşta daha fazla yavru üretme potansiyeline sahip olduğu tespit edilmiştir. Akın çeşidindeki zararlının ergin sonrası ölüm oranının Atmaca ve Berrak çeşitlerinden istatistiksel olarak daha düşük olduğu görülmüş; Akın çeşidindeki ergin olduktan sonra daha uzun süre hayatta kalma şansına sahip olduğu anlamına geldiği saptanmıştır.