Felsefi bir problem olarak Ahmed Yesevî'de insan

Bu çalışma başta insan felsefesi olmak üzere, ahlâk, tasavvuf ve aşk felsefesi konularını kapsamaktadır. İnsan felsefesi deyince doğal olarak varlık alanında özel bir yeri bulunan insandan ve insanın gerçekliği hakkındaki bütünü kavrama, anlama ve yorumlama faaliyeti anlaşılmaktadır. Ayrıca ilahi aşk ve insan sevgisi temelinde insanın diğer insanlarla birlikteliği ahlâkla, Allah'a imanı ise tasavvuf ile yakından ilişkilidir. İşte bu ilişkiyi, Türk-İslam medeniyetinin yapı taşı özelliği taşıyan Ahmed Yesevî'nin fikirleri ışığında, felsefi bir insan problematiği şeklinde incelemek amaçlanmıştır. Amaç doğrultusunda Yesevî'de insanın ideal insan olabilmesi önündeki engeller, ruh-beden ilişkisi, insan sevgisi, ahlâk anlayışı ve çeşitli insan tipleri irdelenerek, insan merkezli felsefesi bir nebzede olsa anlaşılmaya çalışılmıştır. Ahmed Yesevî, insanın öncelikle kendini bilip, ardından evreni ve Allah'ı bilebileceğini ifade eder. Bilen insanı, bilge insana çeviren '' ölmeden önce ölmek '' fikri neticesinde, insan-ı kâmil olarak ilahi aşka tutulan insan, kendi benliğini yok ederek Bir ve bizatihi Var olana ulaşır. Yesevî fikirleriyle, insanın varoluş hedefini net ve açık dile getirerek, günümüz dünyasında milli ve manevi özünden uzaklaşan, modern dünyanın bunalımı içerisinde kaybolmak üzere olan insana kurtuluş olacağı düşünülmektedir. Neticede bu çalışma Ahmed Yesevî'nin felsefi değerinin anlaşılmasına katkı sağlayarak, felsefenin ana teması olan insana, Yesevî'nin bakış açısından bakabilme gayretiyle hazırlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Ahlâk, Aşk, İnsan, Medeniyet, Tasavvuf