Fen bilgisi öğretmen adaylarının düşünme stilleri, problem çözme algıları, yaratıcı düşünmeleri ve eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişki

21. yy becerileri olarak belirlenen problem çözme, eleştirel düşünme ve yaratıcı düşünme becerileri sadece iş yaşamında değil, eğitim alanında da önemli bir yere sahiptir. Öğrencilerin bu beceriler bakımından durumlarının tespit edilmesi ve bu becerilerin geliştirilmesi, fen bilimleri dersi öğretim programının en temel gereksinimleri arasında yer almaktadır. Bu tez araştırmasının amacı, öğrencilerin, başarısızlıkları birçok araştırmada dile getirilen, fen bilimleri derslerindeki başarısını artırmak ve fen okuryazarı bireyler olmak için öncelikle onlara ışık tutacak fen bilgisi öğretmen ve öğretmen adaylarında var olması gereken bazı temel becerileri incelemektir. Bu araştırmada; fen bilgisi öğretmen adaylarının düşünme stilleri, problem çözme algıları, yaratıcı düşünmeleri ve eleştirel düşünme eğilimleri; cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenleri ile birbirleri arasındaki ilişkileri istatistiksel olarak incelenmiştir. Bu araştırma, mevcut durumun tespit edilmesine yönelik gerçekleştirilen tarama modelinde betimsel - ilişkisel bir çalışmadır. Çalışma örneklemini; 2010-2011 akademik yılında Sakarya ve İstanbul Üniversitelerinin Eğitim Fakültesi İlköğretim Fen Bilgisi Öğretmenliği Ana Bilim Dalında 3. ve 4. sınıflarda öğrenim gören, 156 kadın ve 57 erkek olmak üzere toplam 213 fen bilgisi öğretmen adayı oluşturmaktadır. Fen Bilgisi öğretmen adaylarının; düşünme stillerini belirlemek amacıyla orijinali Sternberg ve Wagner (1992) tarafından geliştirilmiş ve Buluş (2006) tarafından Türkçe'ye uyarlanmış olan "Sternberg - Wagner Düşünme Stilleri Ölçeği"; problem çözme algılarının tespiti için Heppner ve Peterson (1982) tarafından geliştirilmiş ve Türkçe'ye uyarlaması Şahin, Şahin ve Heppner (1993) tarafından yapılan "Problem Çözme Envanteri"; yaratıcı düşünmelerini belirlemek amacıyla Torrance (1966) tarafından geliştirilmiş ve dilimize Aslan (2001) tarafından uyarlanmış "Torrance Yaratıcı Düşünme Testi Şekilsel Test (A) Formu"; son olarak eleştirel düşünme eğilimlerinin tespiti için Amerikan Felsefe Derneği'nin (1990) Delphi projesinin ürünü olan ve Kökdemir (2003) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "California Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği" kullanılmıştır. Yapılan betimsel istatistik, korelasyon katsayısı ve regresyon hesaplamaları bulgular bölümünde tablolar hâlinde verilmiştir. Araştırmada yapılan analizlere göre; örneklemin sahip olduğu düşünme stillerinin işlevleri açısından yasamacı stilin, biçimleri açısından hiyerarşik stilin, düzeyleri açısından yerel stilin, kapsamları açısından içsel stilin ve eğilimleri açısından ise yaratıcı stilin daha çok tercih edildiği; düşünme stillerinin hem sınıf düzeyi hem de cinsiyet değişkeni bakımından en yüksek puan alınan alt boyutu yasamacı ve en düşük puan alınan alt boyutu ise muhafazakâr düşünme stili olduğu görülmüştür. Ayrıca örneklemin problem çözme algılarına göre cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılığın olmadığı ve sınıf düzeyi bakımından 3.sınıfların daha düşük seviye problem çözme algısına sahip olduğu görülmüştür. Yaratıcı düşünme açısından cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Öte yandan eleştirel düşünme eğilimleri açısından cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farkın olmadığı, ancak sınıf düzeyi değişkenine göre 4. sınıfta öğrenim gören öğretmen adaylarının daha yüksek puanlara sahip olduğu bulunmuştur. Araştırmaya ilişkin sonuç, tartışma ve öneriler son bölümde yer almaktadır.