Fen bilimleri öğretmenlerinin derslerinde okul bahçelerini kullanma durumlarının incelenmesi: Tokat ili örneği

Bu araştırmada, fen bilimleri öğretmenlerinin derslerinde okul bahçelerini kullanma durumlarının çeşitli değişkenler açısından bütünsel olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma Tokat ilindeki ortaokullarda görev yapan 53 erkek ve 60 kadın olmak üzere toplam 113 fen bilimleri öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Öğretmenlerin okul bahçesi kullanım durumlarının belirlenmesi amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen ve iki bölümden oluşan Okul Bahçesi Kullanım Durumu Anket Formu uygulanmıştır. Anket formunun ilk bölümünde öğretmenlere ait cinsiyet, kıdem yılı, mezuniyet durumu, okutmakta oldukları sınıf seviyesi gibi demografik bilgiler yer alırken formun ikinci bölüm ise okul bahçesi kullanım durumuyla ilgili açık uçlu sorulardan oluşmaktadır. Araştırmanın problemini daha detaylı inceleyebilmek için hem nitel hem de nicel verilerden yararlanılan karma yöntem (mixed method) kullanılmıştır. Araştırma verileri fen bilimleri öğretmenlerinden yüz yüze olarak araştırmacı tarafından toplanmıştır. Araştırmanın alt problemlerine yönelik verilerin istatistiksel çözümleri için betimsel istatistik yöntemlerinden frekans ve yüzde kullanılırken, çoklu cevaplara sahip sorularda ise 26.0 paket programı ve çoklu cevap analizi kullanılmıştır. Açık uçlu sorular ise içerik analizine göre analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları öğretmenlerin neredeyse yarısının derslerinde okul bahçelerini kullandığını, kullanan öğretmenlerin ise çoğunluğunun okul bahçesini düzensiz aralıklarla ve dersin anlatımı amacıyla kullandığını göstermektedir. Ayrıca ortaokul 5., 6., 7. ve 8. sınıf seviyeleri öğrenme alanları açısından incelendiğinde, öğretmenlerin okul bahçelerini en fazla "Fiziksel Olaylar" öğrenme alanında kullandığı görülmektedir. Bunun yanında öğretmenlerin bahçe kullanımı sırasında en fazla sınıf yönetimine ilişkin sorunlar yaşadığı ve bunu bahçenin fiziki yetersizliği ile öğrencilerin dikkat dağınıklığı ve mevsimsel sorunların takip ettiği tespit edilmiştir. Derslerinde okul bahçesini kullanmayan öğretmenlerin ise okul bahçesini kullanmama sebeplerinin başında bahçedeki öğrenci yoğunluğunun fazla olması gelmektedir. Ayrıca bunu bahçenin fiziki yetersizliği ve sınıf yönetimine ilişkin sebeplerin takip ettiği belirlenmiştir. Bununla beraber öğretmenler okul bahçesini daha etkili ve verimli kullanma adına meslektaşlarına çeşitli önerilerde bulunmuştur. Bu önerilerin başında ise bir etkinlik yapmadan önce etkinliğin mutlaka planlanması gerektiği ifadesinin geldiği belirlenmiştir. Bunun yanı sıra öğretmenlerin okul bahçesi kullanımının, öğrencilerin psikomotor, bilişsel ve duyuşsal becerilerinin gelişimine destek sağladığını ifade ettikleri belirlenmiştir.