Fen eğitiminde harmanlanmış (hibrit) öğrenme ile ilgili yapılan çalışmaların incelenmesi

Bu sistematik derleme çalışması, 2010-2024 yılları arasında Türkiye'de fen eğitiminde harmanlanmış, hibrit veya karma öğrenme üzerine yayımlanan Türkçe akademik eserlerin mevcut durumunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Ulusal Tez Merkezi, üniversite kütüphane katalogları ve Google Akademik arama motoru "fen eğitimi", "harmanlanmış öğrenme", "hibrit öğrenme" ve "karma öğrenme" anahtar sözcükleriyle taranmış; tam metnine erişilebilen hakemli makaleler ile lisansüstü tezler kapsam dâhiline alınmıştır. Belirlenen ölçütlere göre yirmi iki makale, on altı yüksek lisans tezi ve dört doktora tezi olmak üzere toplam kırk iki çalışma incelenmiştir. Başlıklarda "harmanlanmış" terimi açık üstünlük sağlamış (n = 32), "hibrit" ve "karma" ifadeleri görece sınırlı kullanılmıştır. Karma desenli araştırmalar %55 ile en yaygın metodolojik yaklaşım olurken nicel desenler %29, nitel desenler %17 oranında temsil edilmiştir. Örneklemler ortaokul öğrencileri (n = 15) ve fen bilgisi öğretmen adayları (n = 15) çevresinde yoğunlaşmış; lise düzeyine odaklanan çalışma bulunmamıştır. Bulgular, harmanlanmış öğrenme uygulamalarının akademik başarı (n = 21) ile tutum, motivasyon ve öz-yeterlik gibi duyuşsal değişkenler (n = 17) üzerinde anlamlı artışlar sağladığını; öğretmen adaylarının teknolojik-pedagojik yeterliklerini (n = 7) ve üst düzey bilişsel becerileri (n = 8) geliştirdiğini göstermektedir. Bununla birlikte 21. yüzyıl becerileri (n = 3) ve büyük ölçekli lise uygulamaları araştırma boşluğu olarak dikkat çekmektedir. Teknik altyapı yetersizlikleri, çevrim içi yük fazlalığı ve tasarım kalitesi bazı çalışmalarda nötr veya olumsuz geribildirimlerle ilişkilendirilmiştir. Çoğu çalışma ölçek, test ve anketlerle nicel veri toplamış; görüşme, gözlem ve doküman analizleri karma desenlerde derinlik sağlamıştır; istatistiksel testler yaygın uygulanmıştır. Gelecek araştırmaların lise kademesi, uzunlamasına tasarımlar ve 21. yüzyıl becerilerine odaklanarak bu boşlukları gidermesi önerilmektedir.