Ferâ'izî-zâde Mehmed Sa'îd Efendi'nin Pend-nâme-i Attar Şerhi (56-107. varaklar inceleme-metin)

Türk edebiyatında, muhtelif kültürlerlerden etkilenerek pek çok esere tercüme veyâ şerhler yapılmış ve farklı kültürlerin eserleri bu yolla kültürümüze takdîm edilmiştir. Bunlar arasında İran edebiyatından doğup değişik coğrafyalara adını duyurmuş Ferîdüddin Attarʼa ait Pendnâme kendi döneminin meselelerine farklı bir üslûp ve dille çözümler getiren, günümüzde de saygınlığını koruyan bir eserdir. Şerh; îzâh, açık anlatma, açma gibi çeşitli anlamlara gelmektedir. Türk edebiyatında Pendnâme'ye yapılan şerhlerden biri de Ferâʼizî-zâde Mehmed Saʼîd Efendi'nin Pendnâme-i Attar Şerhi'dir. Pendnâme-i Attar Şerhi XVIII. yüzyılın sonu ve XIX. yüzyılın başında 1809 yılında yazılmıştır. Bu eserin nüshası müellife ait olup Milli Kütüphane Yaz. 3310 numarada bulunmaktadır. Tamamı 113 varaktır. Ferâʼizî-zâde Mehmed Saʼîd Efendi'nin bir başka eseri Tarih-i Gülşen-i Maarif'tir. Ferâʼizî-zâde hakkındaki bilgilere bu eser yoluyla ulaşmaktayız. Asıl adı Mehmed Saʼîd'dir. Bursa'da dünyaya gelen müellif Seyyid Ferâʼizî Mehmed Efendi'nin oğludur. İlk eğitimini babasından almıştır. Müellif, bir taraftan medrese eğitimi görmüş, bir taraftan Arapça eğitimi almıştır. Ferâʼizî-zâde'nin ölüm tarihi 1835 olarak bilinir. Mezarı Bursa Emir Sultan Camii hazîresindedir. Ferâʼizî-zâde, Pendnâmeʼdeki beyitleri sırasıyla numaralandırmış olup metni bu metotla şerh etmiştir. Kelimeleri etimolojik, gramatikal ve mânâ olmak üzere üç aşamalı incelemiştir. Kısaca müellif eserinde önce kelime veya eke dair Arapça, Farsça ve Türkçe olmak üzere üç dilde açıklama yapmıştır. Daha sonra bir bütün halinde beyit şerhine geçmiştir. Anahtar Kelimeler: Şerh, Metot, Pend-nâme, Attâr, Ferâʼizî-zâde