Finansal okuryazarlık ve davranışsal finans ilişkisi: Erzincan ili örneği

Finans konusunda bilgi sahibi olan bireylerin yatırım ve tasarruf anlayışı olumlu yönde etkilenmektedir. Finansal okuryazarlık eksiklikleri nedeni ile bireylerin verdikleri hatalı yatırım kararlarının ve bu nedenle ortaya çıkan finansal başarısızlıkların hem yatırımcılara hem de ülke ekonomilerine olumsuz bir geri dönüşü olmaktadır. Davranışsal finans teorisi, yatırımcıların yatırım kararı alırken yalnızca risk ve getiriyi dikkate alarak rasyonel davranmak yerine, duygularının da etkisi altında kalarak karar verdiklerini varsaymaktadır. Bireysel yatırımcıların Finansal okuryazarlık seviyesi ile yatırım kararı alırken sergiledikleri rasyonel tutum ya da davranışsal eğilimler arasında bir ilişki olabileceği düşüncesi çalışmanın çıkış noktası olmuştur. Bu çalışmanın amacı, finansal okuryazarlık ile davranışlar finans önyargıları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu amaçla Erzincan ilindeki18 yaş ve üstü 409 bireysel yatırımcıya anket uygulanmıştır. Verilerin analiz edilmesinde SPSS 21.0 istatistik programından yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda; bireysel yatırımcıların finansal okuryazarlık seviyelerinin düşük orta düzeyde olduğu ve yatırımcıların davranışsal finans önyargılarına yönelik eğilimlerinin güçlü olduğu tespit edilmiştir. Bireysel yatırımcıların finansal okuryazarlıkları ile davranışsal finans yanlılık ve hataları arasındaki ilişkide bazı demografik faktörlerin aracılık rolü oynayarak bu ilişkiyi güçlendirdiği tespit edilmiştir. Bu çalışmada literatürden farklı olarak finansal okuryazarlık ile davranışsal finans arasındaki ilişkide demografik faktörlerin aracılık rolü(moderating effect) araştırılmıştır. Finansal okuryazarlık seviyesi ile davranışsal finans eğilimleri arasındaki ilişkilerin analiz edilmesi sonucunda; bireysel yatırımcıların finansal okuryazarlık seviyeleri artsa da davranışsal finans önyargılarının önlenemediği görülmüştür. Finansal okuryazarlık seviyesinin yüksek olmasının davranışsal finans eğilimlerinden yalnızca sürü davranışı önyargısını azalttığı tespit edilmiştir. Ayrıca bazı demografik faktörlerin finansal okuryazarlık ile davranışsal finans arasındaki ilişkide aracılık rolü oynadıkları ve bu ilişkiyi güçlendirdikleri belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Finansal Okuryazarlık, Davranışsal Finans, Davranışsal Finans Önyargıları, Aracılık Etkisi.