Fransız askerleri için Türkçe el kitabı: Le Drogman Turc -metin, inceleme-

Bu tezde, akademisyen ve yazar Alexandre-Edmond Chodzko tarafından Türkçe üzerine Fransızca kaleme alınan Le Drogman Turc adlı dil rehberi ele alınmıştır. Bu eserle irtibatlı olarak 16. asırdan 19. asra dek Fransızca yazılmış diğer transkripsiyon metinleri, onlara dair makaleler, tezler, bildiriler ve kitaplardan bahsedilmiştir. Söz konusu eser altı bölümden meydana gelmektedir. İlk dört bölüm, sağlık, ekonomi, askerî hayat ve günlük hayat gibi konularda diyaloglar üzerinde bilgi verir. Son iki bölüm ise gramer ve söz varlığından bahseder. Eser, yabancı askerlerin Türkçe anlayabilmeleri ve konuşabilmeleri için hazırlanmıştır. Hâliyle, kolay ve kullanışlı olması hedeflenmiştir. Eserin müellifi, eserin tarihçesi, yazıldığı dönemin dil özellikleri, yer alan diyaloglar ve söz varlığı günümüz yabancılara Türkçe öğretimi çalışmalarına yol ve yön gösterici ipuçları sunmaktadır. Bu eserle beraber askerler için gerekli Türkçe bilgisinin de standartları oluşturulmaya başlanmıştır. Bu tezde, öncelikle bir transkripsiyon sistemi oluşturulmuş, Fransız alfabesi bağlamında kullanılan Latin harflerinin ses karşılıkları tespit edilmiş, metnin Fransızca kısımları Türkçeye tercüme edilmiş, ardından Latin harfli bu bütün Osmanlı Türkçesi metin kısımları belli bir yöntem dâhilinde tahlil edilmiştir. Diğer taraftan, eserden yola çıkılarak 19. asır Türkçesinin ses, şekil ve anlam özellikleri açılarından görünümü sunulmaya ve beraberinde bu eserde yer alan söz varlığı belirlenmeye çalışılmıştır. Anahtar kelimeler: Transkripsiyon metinleri, Alexandre-Edmond Chodzko, Le Drogman Turc, Dil rehber kitabı.