Fransız diplomat Baron de Bois le Comte'un raporlarına göre Osmanlı ekonomisi: 1833-1834

Baron de Bois le Comte 1796-1863 yılları arasında yaşamış Fransız bir diplomattır. 1814 yılında Fransa Dış İşleri Bakanlığı'nda göreve başlamıştır. Diplomatik kariyerine 1816 yılında Viyana'ya üçüncü sekreter olarak atanarak başlamıştır. Akabinde 1819 yılında Saint-Petersburg'da ikinci sekreter ve 1821-1823 tarihleri arasında maslahatgüzarlık, 1824-1825 tarihleri arasında Madrid'de birinci sekreter ve maslahatgüzarlık görevlerine getirilmiştir. Bu tarihten sonra Dış İşleri Bakanlığı'nın diplomasi bölümünde müdür yardımcılığı yapan Baron, akabinde yeteneği sayesinde Dış İşleri Bakanlığı'nın yönetim kurulu başkanlığına getirilmiştir. 1830 yılında yaşanan Temmuz devrimine kadar bu görevinde kalan Baron, Temmuz devrimi ile görevden ayrılmıştır. Ancak Victor de Broglie'nin Dış İşleri Bakanı olarak göreve gelmesinin ardından, uluslar arası ilişkilerdeki yeteneği ve hüneri sayesinde, bu esnada ?Osmanlı Devleti'nin paylaşılması ve Avrupa'nın yeniden organize edilmesi? projesi olarak tanımlanan ?Doğu Misyonu?nu yerine getirmek için göreve çağırılmıştı.Zira bu dönemde Osmanlı Devleti Mehmet Ali Paşa'nın başlattığı Mısır bunalımı ile uğraşmaktaydı. Mısır isyanı esnasında diğer Avrupa Devletlerinin aksine, Rusya Osmanlı Devleti'nin yanında yer almış, İbrahim Paşa'nın Anadolu'ya saldırma planına karşılık boğazlara donanma göndermişti. Bu sorunun kendi çıkarlarına uygun çözümlenmesini arzu eden Fransa, Rusya'nın Babıâli'ye bu denli yakın olmasından ve özellikle boğazlarda konuşlanmasından hayli rahatsızdı. Bu sebeple, Mehmet Ali Paşa ve Babıâli arasında sürüp giden soruna kendi lehine bir çözüm bulma amacıyla, dış işlerindeki kabiliyeti nedeniyle Baron de Bois le Comte'u bu soruna arabuluculuk yapmak ve dolayısıyla Rusya etkisini Babıâli üzerinden kaldırmak amacıyla Osmanlı topraklarına göndermişti. Baron'a bu görev ile birlikte Fransa için artık sona yaklaşan Osmanlı İmparatorluğu ile ilgili çok akıllıca gözlemler yapmak ve bu gözlemlerini bölümler halinde tek bir dosyada Dış İşleri Bakanlığı'na göndermek ve onları yaşanan her gelişme ile ilgili bilgilendirme görevi de verilmişti.Bu çalışmada, bu özel misyon ile Osmanlı topraklarına gönderilen Baron'un kaleme aldığı ve bugün Paris Dış İşleri Bakanlığı'nda bulunan raporlarından hareketle 1834 yılı Osmanlı ekonomisi incelenecektir.