Frontal fibrozan alopesi hastalarında tetikleyici çevresel faktörler ve hastalığın yaşam kalitesine etkisinin değerlendirilmesi

1994'te ilk tanımlandığından bu yana, frontal fibrozan alopesi (FFA), etiyolojide çevresel faktörlerin rol oynadığını düşündürecek şekilde giderek daha yaygın hale gelmektedir. Bu çalışmanın temel amacı FFA'da olası nedensel çevresel faktörleri araştırmaktı. Ayrıca hastaların klinik ve sosyodemografik özelliklerinin tanımlanması, psikososyal durumlarının ve içselleştirilmiş damgalanma düzeylerinin belirlenmesi çalışmanın diğer amaçlarıdır. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Deri ve Zührevi Hastalıkları Anabilim Dalı'na başvuran 56 FFA hastası, yaş ve cinsiyet uyumlu 56 kontrol hastası çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların sosyodemografik özellikleri (yaş, cinsiyet, aile öyküsü, sigara ve alkol kullanımı, menopoz yaşı, FFA başlangıç yaşı), komorbiditeler, klinik bulgular (FFAŞİ, yüz papülleri, vücut kılları tutulumu, kaş ve kirpik tutulumu), saç ve yüz dermoskopi bulguları (perifoliküler eritem, perifoliküler hiperkeratoz, vellus kılı tutulumu, demodikoz), klinik semptomlar (hiperhidroz, trikodini, kaşıntı) kaydedildi. Aynı zamanda Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ), İçselleştirilmiş Damgalama Ölçeği (İDÖ), çeşitli yaşam tarzı, sosyal ve tıbbi faktörlere maruz kalmayı sorgulayan FFA Etiyolojik Faktörler Anketi uygulandı. FFA hastalarının ortalama yaşı 59,59 ± 11,07, ortalama FFA başlangıç yaşı 53,75 ± 10,19 idi ve hastaların % 85,7'si postmenopozal kadındı. FFA hastalarında histerektomi (%18,2), ooferektomi (%16,4) prevelansı açısından kontrol grubu ile anlamlı fark saptanmadı. Erken menopoz (40-45 yaş) (%29) ve HRT (%28,6) FFA grubunda daha yüksek prevelansta olmakla birlikte istatistiksel olarak anlamlı değildi. Yüz bölgesine güneşten koruyucu krem kullanımı (p=0,001) nemlendirici kullanımı (p=0,007), tonik kullanımı (p=0,03), şampuan kullanımı (p=0,001) ve bakım yağlarının kullanımı (p=0,003), renk açıcı kullanımı (p=0,007) ve botoks uygulaması (p=0,014) FFA hastalarında kontrollere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksekti. Saçlara sabun kullanımı (p=0,01) ve türban kullanımı kontrol grubunda FFA grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksekti (p=0,02). Hastaların % 75'inde kaş tutulumu saptanırken, pigmente maküller (% 64,3) en sık görülen yüz lezyonuydu. Hipotiroidi, hipertansiyon FFA hastalarında kontrollere göre anlamlı derecede daha yüksekti. Tam kaş dökülmesi, kol, bacak ve koltuk altı kılları tutulumu, perifoliküler hiperkeratoz, perifoliküler eritem ve FFAŞİ puanları arasında anlamlı bir ilişki bulundu. FFA hastalarında toplam ortalama İDÖ puanı 56,98 ± 9,2, HADÖ puanı 12,8 ± 8,4 (depresyon 5,6 ± 4,3, anksiyete 7,2 ± 4,1) idi ve kaş kaybı ile HADÖ arasında anlamlı bir ilişki bulundu. Bulgularımız, FFA hastalarında hipotiroidizm, hipertansiyon gibi sistemik hastalıklar, güneşten koruyucu kremler ve nemlendiriciler başta olmak üzere, tonik, şampuan ve bakım yağlarının, renk açıcı işlemler ve botoks uygulaması gibi kozmetik işlemlerin hastalığın etyolojisinde rol oynayabileceklerini göstermektedir. Diğer yandan, uv den koruduğu için türban kullanımı ve sabun kullanımı FFA'dan koruyucu bir rol oynuyor olabilir. FFA hastalığının sadece saç hastalığı olarak değil, vücut kılları tutulumu ve eşlik eden yüz lezyonları ve eşlik edebilen komorbiditeleri ile birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. En sık eşlik eden tiroid hastalığı için FFA hastalarının ilk başvurularında tetkiklerinin yapılması gerektiğini düşünüyoruz. Ayrıca çalışmamız, hastalığın psikolojik ve sosyal etkilerine, hastaların içselleştirilmiş damgalanma düzeylerine ve bunları etkileyen faktörlere dikkat çekmektedir. FFA hastalarının yüksek odüzeyde içselleştirilmiş damgalanma yaşadıkları gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: Frontal fibrozan alopesi, çevresel faktörler, içselleştirilmiş damgalama, depresyon, anksiyete