Gaston Bachelard'ın psikanalitik yaklaşımıyla Ahmed Hâşim'in şiirlerinde ateş

Gaston Bachelard'ın ?Ateşin Psikanalizi? ve ?Mumun Alevi? başlıklı yapıtlarında tanımladığı Preometheus, Empedokles, Novalis ve Hoffmann kompleksleriyle ateş ile arılık ve bitkiler arasında kurduğu ilişkilerin karşılıkları Ahmed Hâşim'in şiirlerinde sık karşılaşılan ateşle ilgili imaj ve metaforları açıklamada elverişlidir. Bachelard'ın tanımladığı kompleksler ve ateşe dair yapılan öteki açıklamalar, temelde psikanalitik yorumlara dayanır. Ahmed Hâşim'in şiirlerinde Prometheus kompleksinin izleri şiirlerdeki imajlarda ateşin ve / veya ateşi imleyen başka nesnelerin tanrısallaştırılması biçiminde görülür. Öte yandan Bachelard'ın ?zihin hayatının Oedipus kompleksi? ifadeleriyle tanımladığı Prometheus kompleksi, Ahmed Hâşim'in şiirlerinde aynı zamanda Baba'nın Yasası olan ?Ateşe yaklaşma!? ilkesinin çiğnenmesi biçiminde de görülür. Ahmed Hâşim'in şiirlerinde `sürtünme', `aşk' ve `mahremiyet' kavramlarına dayalı şiirsel imajlar ise, temelde ateşin cinsel bir sürtünmeden doğduğu tezine dayanan Novalis kompleksine gore açıklanabilir. Bu kavramlar, aynı zamanda `mutluluk' ve `sıcaklık' kavramlarını da çağrıştırır. Ahmed Hâşim'in şiirlerinde ateşi imleyen nesnelerden olan güneşin suya yansıyan ışıklarının betimlendiği şiirsel imgeler, Hoffmann kompleksine gore biri dişil, diğeri eril iki tözün cinsel birlikteliği biçiminde okunur. Şiirlerde ateşin ülküleştirildiği imaj ve metaforlarda ise, özellikle ışığın aşkın ve ruhu arılaştıran özelliği üzerinde durulmuştur. Hâşim'in şiirlerinde ateş ile bitkileri biraraya getiren imajlar da yine, Bachelard'ın tezlerine dayanarak okunabilir. Bachelard'a göre, ateş dikeydir ve dikey olan her şey ateşi çağrıştırır. Buna göre, şiirlerde dikey görünümlü ağaçlar ateşi imlerken, ağaçların meyveleri ise ateşin meyvesi ışık olarak tanımlanır. Benzer biçimde Hâşim'in şiirlerindeki ateşe dair bütün imajların Bachelard'ın tezleriyle açıklanması mümkündür. Bu tezin amacı, Ahmed Hâşim'in şiirlerindeki imaj ve metaforları, Bachelard'ın kavramlarıyla açıklama denemesidir.Anahtar Kavramlar: psikanaliz, ateş, imaj, metafor