Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi birinci ve son sınıf öğrencilerinde sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının değerlendirilmesi

Sağlıklı yaşam biçimi davranışları, kronik hastalıkların önlemesinde, beraberinde sağlığın korunmasında önemli bir yer tutar. Bu araştırmada üniversitemiz tıp fakültesinde okuyan birinci ve son öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını değerlendirmeyi ve ayrıca ilişkili olabilecek faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gözlemsel, analitik ve kesitsel tipte olan bu çalışmanın evrenini Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde 2018-2019 eğitim öğretim yılında öğrenim gören birinci ve son sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Öğrencilere çalışmanın amacı aktarılarak sözlü onayları alındıktan sonra sosyodemografik verilerini de içeren ve araştırıcıların sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının etkileyebilecek faktörlerin tespit edilmesi amacıyla literatürü gözden geçirerek hazırladıkları anket formu ve ayrıca sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği II (SYBDÖ-II) uygulanmıştır. Verilerin analizinde Bağımsız Örneklem T Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (Anova) kullanılmıştır. Birinci ve son tıp fakültesi öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını değerlendirmeyi amaçladığımız çalışmamızda; SYBDÖ-II toplam puan ortalaması birinci (128,04±20,07) ve son (123,68±15,33) sınıf öğrencilerinde literatürle uyumlu olarak orta düzeyde saptanmıştır ve sınıflar arasında SYBDÖ-II toplam puan ortalaması açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p=0,067 ). En yüksek puan ortalaması SYBDÖ-II alt boyutlarında her iki sınıf için de manevi gelişim alt boyutuna, en düşük puan ortalaması ise fiziksel aktivite alt boyutuna aittir. Ayrıca fiziksel aktivite alt boyut puan ortalaması 1.sınıflarda, 6.sınıflara göre daha yüksek bulunmuştur (p=0,001*). Öğrencilerin tamamı ele alındığında %18,7(43)'si sigara kullandığını, %14,3(33)'ü de alkol kullandığını belirtmiştir. Sigara kullanmayanların beslenme puan ortalamasının sigara kullananlardan ve bırakanlardan yüksek olduğu görüldü (p=0,001*). Ayrıca sigara kullanmayanların stres yönetimi puan ortalaması, sigarayı bırakmış öğrencilerin stres yönetimi puan ortalamasından yüksek olarak bulundu (p=0,031). Ailesinde herhangi bir sağlık problemi olan birey bulunan öğrencilerin olmayanlara göre sağlık sorumluluğu puan ortalaması (p=0,046) yüksek iken; fiziksel aktivite puan ortalaması (p=0,037) düşük bulundu. Sağlık durumunu kötü olarak algılayan öğrencilerin sağlık sorumluluğu, fiziksel aktivite, manevi gelişim, kişilerarası ilişkiler, stres yönetimi, SYBDÖ-II toplam puan ortalamaları; sağlık durumunu iyi ve orta olarak değerlendiren öğrencilere göre daha düşük bulundu (p değerleri sırası ile 0,015*, 0,002*, <0,001*, 0,002*, <0,001*, <0,001*). Sağlık durumunu iyi olarak değerlendiren öğrencilerin beslenme alt grup puan ortalaması, kötü veya orta olarak değerlendiren öğrencilere göre yüksek bulundu(p=0,001) Sonuç olarak; gerek birinci sınıf öğrencilerinde gerekse de son sınıf öğrencilerinde SYDBÖ-II toplam puan ortalaması orta düzeydedir ve literatür ile uyumludur. Her iki sınıf öğrencilerinde SYBDÖ-II alt grupları arasında fiziksel aktivite alt grubunun en düşük puan ortalamasına sahip olmasında, tıp fakültesi öğrencilerinin yoğun bir eğitim programına sahip olmasının etkili olduğu; ayrıca altıncı sınıflarda fiziksel aktivite alt boyut puan ortalamasının birinci sınıflarda göre daha düşük olmasında da bu durumun etkili olduğu düşünülmektedir. Ayrıca topluma rol model olacak hekim adaylarında olumsuz sağlık davranışlarına sahip öğrencilerin sayısı da azımsanmayacak boyuttadır. Sigara kullanımının, ailede sağlık problemi olan birey bulunma durumunun ve olumsuz sağlık algısının sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına olumsuz etkileri de göz ardı edilmemelidir. Bu anlamda öğrencilerin sağlık yaşam biçim davranışların artırılması amacıyla gerek sosyal çevrelerinin düzenlenmesi gerekse de eğitim müfredatında bu konuya daha fazla yer ayrılması önemlidir Anahtar Kelimeler: sağlıklı yaşam biçimi, eğitim, tıp fakültesi