Gıda güvenliğinin sağlanmasında kullanılabilecek bazı heterohalkalı bileşiklerin sentezi, biyolojik aktiviteleri ve potansiyel kullanım alanları

Bu tezde, gıda güvenliğinin sağlanmasında kullanılabilecek bazı heterohalkalı bileşiklerin sentezi, biyolojik aktiviteleri ve potansiyel kullanım alanları incelenmiştir. Çalışma kapsamında, izoksazolo-1,4-benzotiyazin-4,4-dioksit, izoksazolo-1,4-benzotiyazin-4-oksit ve benzoimidazoltiyo asetat türevleri sentezlenmiştir. Sentezlenen bileşiklerin yapıları İnfrared (IR), 1H ve 13C Nükleer Manyetik Rezonans (NMR) spektroskopisi ve Yüksek Çözünürlüklü Kütle Spektrometresi (HRMS) yöntemleri ile karakterize edilmiştir. Bu bileşiklerin antibakteriyel özellikleri Gram pozitif (Bacillus cereus, Bacillus subtilis, Staphylococcus aureus, Listeria monocytogenes, Micrococcus luteus) ve Gram negatif (Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa ve Salmonella Typhimurium) bakterilere karşı incelenmiştir. Disk difüzyon yöntemine göre inhibisyon zonu büyük olan (>15 mm) bileşiklerin Minimum İnhibitör Konsantrasyon (MİK) değerleri belirlenmiştir. Bu özelliğe sahip bileşikler izoksazolo-1,4-benzotiyazin-4,4-dioksit türevleri olup özellikle bir tanesi (42b bileşiği), Bacillus cereus, Bacillus subtilis ve Staphylococcus aureus'a karşı büyük inhibisyon zon çapı (22-33 mm) ve düşük MİK değerleri (2 µg/mL) ile yüksek antibakteriyel etkinlik göstermiştir. MİK değerleri belirlenen izoksazolo-1,4-benzotiyazin-4,4-dioksit türevlerinin, biyofilm oluşturma kapasitesi yüksek olan Bacillus cereus, Bacillus subtilis, Pseudomonas aeruginosa ve Staphylococcus aureus bakterilerine karşı biyofilm inhibisyonu ve biyofilm eradikasyon özellikleri incelenmiştir. Bileşiklerin MİK, MİK/2 ve MİK/4 konsantrasyonlarında biyofilm inhibisyonu ve MİK konsantrasyonlarında biyofilm eradikasyon özelliklerine (oluşmuş biyofilmi ortadan kaldırma) bakılmıştır. Bileşiklerden bazılarının (42b, 42c ve 42f) biyofilm inhibisyonu çalışmalarında Bacillus cereus, Bacillus subtilis ve Staphylococcus aureus'a karşı %100 oranında etkinlik gösterdiği tespit edilmiştir. Diğer taraftan, birçok bileşik Gram negatif bakterilere karşı düşük etkinlik göstermiş ve >500 µg/mL gibi yüksek MİK değerleri sergilemiştir. Heterohalkalı bileşiklerin antibakteriyel ve antibiyofilm aktivitelerinin, özellikle Gram pozitif bakterilere karşı yüksek etkinlik göstermiş olması, bu bileşiklerin gıda güvenliği uygulamalarında potansiyel kullanım alanlarına sahip olabileceğini göstermiştir.