Gebe koyunlarda C vitamini ve mineral ilavesinin bazı akut faz proteinleri, antioksidan enzim düzeyleri, serum biyokimyası ve hematolojik parametreler üzerine etkisinin incelenmesi

Amaç: Çalışma, gebeliğin üçüncü ayından başlayarak doğuma kadar belirli aralıklarla C vitamini (Askobik asit), mineral karması (Bakır glukanat, sodyum selenit, manganez glukanat, çinko glukonat) ve C vitamini (Askorbik asit) +mineral karması (Bakır glukanat, sodyum selenit, manganez glukanat, çinko glukonat) uygulamalarının gebelik ve laktasyon dönemindeki koyunlarda oksidan/antioksidan denge, akut faz proteinleri, hematoloji ve bazı biyokimyasal parametreler üzerine etkilerinin araştırılması amacıyla yapıldı. Gereç ve Yöntem: Çalışmada 60 baş sağlıklı İvesi ırkı dişi koyun kullanıldı. Gebe koyunlar G1 (n:15) kontrol grubu, G2 (n:15) vitamin grubu, G3 (n:15) mineral karması grubu, G4 (n:15) vitamin + mineral karması grubu olarak 4 gruba ayrıldı. Gebeliğin 3. ayından itibaren doğuma kadar, G2 grubuna her hafta 5 ml C vitamini enjeksiyonu yapıldı. G3 grubuna iki haftada bir 0.6 ml mineral enjeksiyonu yapıldı. G4 grubuna ise haftada bir C vitamini enjeksiyonu ve iki haftada bir C vitamini enjeksiyonunu takip eden günde mineral karması enjeksiyonu uygulandı. G1 grubuna diğer gruplar ile uyumlu olacak şekilde haftada bir 5 ml serum fizyolojik enjeksiyonu uygulandı. Koyunlardan, gebeliğin 3., 4. ve 5. aylarında, ayrıca erken laktasyon (laktasyonun 1. ayı) ve geç laktasyon (laktasyonun 3. ayı) dönemlerinde kan örnekleri alındı. Alınan örneklerde MDA, TAS, TOS, OSI, haptoglobin (Hp), seruloplazmin (Cp), hematoloji ve rutin biyokimya analizleri gerçekleştrildi. Elde edilen veriler ile varyans analizleri yapıldı ve p<0.05 önemli kabul edildi. Bulgular: Hematolojik parametrelerde gruplar arası karşılaştırmalarda Hb, RBC, Hct ve MCV seviyelerinde istatistiki açıdan önemli farklılıklar tespit edildi (p<0,05). Grup içi kıyaslamada ise WBC, Hb, RBC, Hct, MCV, MCH, MCHC, RDW CV, RDW SD ve MPV parametrelerinde anlamlı değişiklikler gözlendi (p<0,05). Biyokimyasal parametrelerde gruplar arası karşılaştırmalarda, ALP, CK, Mg, Na, P, total protein ve progesteron düzeylerinde anlamlı farklılıklar bulundu (p<0,05). Grup içi kıyaslamada ise ALP, AST, CK, GGT, LDH, glukoz, kreatinin, total protein, üre, Mg, P, Na, K ve progesteron düzeylerinde önemli değişiklikler saptandı(p<0,05). Oksidan/antioksidan durum belirteçlerinden TAS, OSI ve MDA parametrelerinde, akut faz proteinlerinden Hp ve Cp düzeylerinde hem grup içi hem de gruplar arası karşılaştırmalarda anlamlı farklılıklar tespit edildi (p<0,05). Sonuç: Çalışmanın sonuçları değerlendirildiğinde, gebeliğin 3. ayından başlayarak doğuma kadar devam eden C vitamini ve C vitamini+mineral karması uygulamalarının 5 aylık gebelerde MDA düzeylerini artırdığı saptanmış, ancak aynı olumsuz etkiler mineral karması grubunda izlenmemiştir. Bu nedenle, C vitamini ve C vitamini +mineral karması uygulamalarının gebeliğin 3. ayından itibaren bir ay süreyle, mineral karmasının ise gebeliğin sonuna kadar uygulanması önerilebilir. Bu yönü ile C vitamini ve C vitamini+mineral karması farklı doz uygulamaların denenebileceği ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.