Geçmişten günümüze Türk İslâm edebiyatı'nda estetik haz (Bedî'iyât) anlayışının merhaleleri

Giriş, Üç Bölüm ve Sonuç'tan şekillenerek meydana gelen bu çalışmada onlarca eser okunup incelenmiştir. Yazılı ya da sözlü olması fark etmeksizin mevcut olan sözlerin yahut metinlerin meydana geliş sürecinde hangi estetik ölçülerin model alındığını anlamlandırmak bize medeniyetlerin nasıl kurulduğunun ipuçlarını da verecek şekilde araştırılmıştır. Bu süreçte etimolojik kökenler ile ilgili literatür taraması da yapılmıştır. Binaenaleyh 'Bedî'iyât' ve 'İlmü'l-cemâl' üzerine durularak kavramlar açıklanarak tezin amacının daha iyi kavranması kolaylaştırılmıştır. Daha sonra ise konuya İslâm'ın temel metinleri ile girilerek güzel sözün yani sözün estetiğinin özüne değinilecektir. Çalışmanın esas konusu, estetik hazzın süreçler içindeki durumunu, geçmişten günümüze olan serüveni şeklinde ortaya koyulacaktır. Giriş'te estetik ve estetik hazza değinilerek kelimelerin taşıdığı misyona değinilecektir. Bu sözcüklerin hangi felsefî ve edebî düşünce kaynaklı olduğu belirtilerek bir arka plan temeli atılacaktır. Estetik kavramına aşinalık kazandıktan sonra estetik hazzın en çok da sözün estetiğindeki yerine ve medeniyet inşasındaki yerine vurgu yapılacaktır. Birinci Bölüm'de İslâm'ın naslarında yer edinen güzel kavramına ve bu yöndeki vurgulara ve güzelden gelen manevi deneyimlerin bireysel ve sosyal hayata yansımasına, eş değer kullanımlı alternatif sözcüklere değinilecektir. İkinci Bölüm'de İslâm edebiyatında estetik hazzın üzerine durularak İslâm coğrafyasından örnekler getirilecektir. Son bölüm olan Üçüncü Bölüm'de ise geçmişten günümüze estetik hazzın Türk İslâm edebiyatındaki seyrini kapsayarak dönemlerdeki baskın olan anlayış üzerinden ilerleyecektir Anahtar Kelimeler: Türk İslâm edebiyatı, İlmü'l-cemâl, Bedî'iyât, Estetik Haz, Söz Estetiği