Geleneksel olmayan para politikalarının makroekonomik göstergeler üzerine etkisi: Türkiye örneği

2008 küresel finans krizi öncesinde geleneksel anlamda merkez bankalarının kullandığı en önemli para politikası araçları açık piyasa işlemleri ve faiz oranlarıdır. Ancak 2008 krizi ile birlikte merkez bankalarının geleneksel anlamda kullandıkları para politikası araçlarının yetersiz kaldığı görülmüştür. Bu nedenle, yeni para politikası araçları geliştirilmiştir. Miktarsal genişleme, kredi genişlemesi, faiz taahhüdü, faiz koridoru, zorunlu karşılıklar ve rezerv opsiyon mekanizması gibi geliştirilen yeni araçlar, geleneksel olmayan para politikası araçları olarak ön plana çıkmaktadır. Merkez bankalarının fiyat istikrarı ve finansal istikrar gibi hedeflerine ulaşmada para politikalarının etkinliği önem arz etmektedir. Bu kapsamda, çalışmanın amacı, 2008 krizi sonrasında Türkiye'de uygulanan geleneksel olmayan para politikası araçlarının makroekonomik göstergeler üzerindeki etkisini incelemektir. Çalışmada Türkiye'de uygulanan geleneksel olmayan para politikası araçlarını temsilen politika faizi, rezerv opsiyon mekanizması kullanım oranı, TL ve yabancı para cinsinden zorunlu karşılık oranları değişkenleri kullanılırken; makroekonomik göstergeler açısından tüketici fiyat endeksi, sanayi üretim endeksi, işsizlik oranı, reel efektif döviz kuru, cari açık, toplam kredi hacmi, para arzı, imalat sanayi kapasite kullanım oranı, BİST 100 endeksi ve kısa vadeli sermaye hareketleri değişkenleri kullanılmıştır. Değişkenlere ait Ocak 2008- Mart 2022 dönemi kapsayan aylık veriler, Vektör Otoregresyon (VAR) modeli kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda Türkiye v ekonomisinde geleneksel olmayan para politikası araçlarının makroekonomik göstergeler üzerindeki etkisinin sınırlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Geleneksel Olmayan Para Politikaları, Faiz Koridoru, Zorunlu Karşılıklar, Rezerv Opsiyon Mekanizması, VAR Analizi.