Geleneksel yapıların erişilebilirliğinin AHP yöntemi ile değerlendirilmesi: Malatya merkez evleri örneği

Geleneksel yapılarda gündelik ve sosyal yaşam fiziksel çevrenin erişilebilirlik özellikleri ile doğrudan ilişki içerisindedir. Her bir kullanıcının (yaşlı, hamile, engelli, hareket kısıtlılığına sahip bireylerin) ayrım gözetilmeksizin, eşit haklarla ve bağımsız şekilde tüm mekânlara erişim sağlayabilmeleri gereklidir. Bu nedenle kullanıcıların konfor düzeylerinin arttırılmasına imkân sağlayan erişilebilirlik standartlarının önemi her geçen gün daha da artmaktadır. Günümüzde erişilebilirlik konusu toplumsal yaşama aktif katılıma imkân sağlayan kentler için standartlara bağlanmış olsa da geleneksel yapılarda tüm kullanıcıların sosyal yaşama dâhil olma ve gündelik yaşam seviyelerinde yer alma hakkını destekleyen erişilebilirlik standartlarının bu bölgelerde ne denli sağlandığının ortaya konması amaçlanmıştır. Çalışma bu anlamda konusunun incelenmesi için seçilen Malatya İli, Merkez İlçesinde bulunan ve yakın zamanda bölgesel koruma ve yenilemelerle kente kazandırılan 6 adet konağın erişilebilirlik düzeyi üzerine nicel ve nitel araştırmalar, kaynak araştırmaları ve saha çalışmaları yapılmıştır. Geleneksel yapılarda yaşlı, engelli ve hareket kısıtlılığına sahip bireylerin erişilebilirliklerini değerlendirmek amacıyla, Analitik Hiyerarşi Süreci (Analytical Hierarchy Process-AHP) sistemi kullanılarak bir yöntem geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bu yöntem doğrultusunda erişilebilirlik kriter ağırlıkları belirlenerek çalışma konusunu oluşturan konakların erişilebilirlikleri değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirme sonucunda geleneksel yapıların erişilebilirlik standartlarına uygun özellikler barındırmasına rağmen standartları tam olarak karşılamadığı görülmüş ve yapıların erişilebilirlik düzeylerini arttıracak çözüm öneriler sunulmuştur.