Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin global krizlerden makro yapılarına göre etkilenme düzeylerinin araştırılması üzerine ampirik uygulamalar

Bu çalışmada OECD verilerine göre sınıflandırılmış seçili gelişmiş ve gelişmekte olan ülke ekonomilerin 2008 krizinden makroekonomik faktörlerine göre etkilenme düzeyleri araştırılmıştır. Çalışmada ilk olarak gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin makro faktörlerine göre krizden etkilenme düzeyleri ve makroekonomik faktörlerin zaman içindeki dinamik ilişkileri incelenmiştir. Ardından gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin hangi makroekonomik faktölerine göre krizden daha güçlü şekilde etkilendiği araştırılmıştır. Daha önce gerçekleşmiş olan krizlerden az gelişmiş ve gelişmemiş ülkeler daha çok etkilenmiş iken yeni nesil finansal krizlerden olan 2008 Mortgage Krizi'nden gelişmiş ülkelerin daha çok etkilenmiş olabileceği bu çalışmanın hipotezini oluşturmaktadır. Araştırmada 18 adet gelişmiş, 13 adet gelişmekte olan ülkenin 2008-2019 yılları arasında çeyrek dönemlik işsizlik oranları, enflasyon oranları, Cari Açık/GSYİH, DYY/GSYİH verileri kullanılarak VAR Analizi yöntemi uygulanmıştır. Analiz sonucunda elde edilen bulgulara göre işsizlik faktörüne göre krizi izleyen ilk dönemlerde gelişmekte olan ülkelerin güçlü şekilde daha çok etkilendiği ancak ilerleyen zamanlarda gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan ülkelere nazaran daha fazla etkilendiği saptanmıştır. Enflayon oranı faktörüne göre elde edilen bulgulara göre gelişmekte olan ülkelerin bütün dönemlerde (-) yönlü ve gelişmiş ülkelere nazaran tüm dönemlerde daha güçlü tepki geliştirdiği, gelişmiş ülkelerin verdiği tepkinin tüm dönemlerde (+) yönlü oluştuğu ve zaman içinde tepkinin şiddetinin azaldığı görülmektedir. Doğrudan yabancı yatırım düzeylerine göre krizden etkilenme düzeylerine bakıldığında krizin gerçekleşmesinden sonra gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere doğru sermayenin kaydığı anlaşılmaktadır. Cari işlemler dengesi/GSYİH değişenine göre krizden etkilenme düzeyleri ele alındığında tüm dönemlerde gelişmekte olan ülkelerin, gelişmiş ülkelere nazaran güçlü şekilde daha çok etkilendiği görülmektedir.