Genç işçilerin cinsiyetlenme süreci: Şişli Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi örneği

Neoliberalizmin eğitim alanındaki en büyük etkilerinden biri, meslek liselerinin, daha çok yoksul ailelerin çocuklarının öğrenim gördüğü kurumlar haline gelmesidir. Üstelik bu kurumlardan mezun olan öğrenciler çoğunlukla güvencesiz işlerde istihdam edilmektedirler. Kız öğrencilerin de kayıt yaptırdığı, erkek öğrenci yoğunluklu bir meslek lisesinde, öğrencilerin cinsiyetlenme süreçlerinde neoliberalizmin bu sonuçları da etkili olmaktadır. Bu tez, güvencesiz de olsa işgücünün yeniden üretiminin temel kurumu olmaya devam eden meslek liselerini Louis Althusser'in "İdeolojik Aygıt" kavramının odağına alırken, okul içi iktidar ilişkilerini Michel Foucault'nun "disiplinci iktidar" kavramıyla okumakta ve öğrencilerin cinsiyet bölünmesini, Pierre Bourdieu'nun cinsiyeti "habitus" olarak değerlendiren kavramsallaştırmasının izinden giderek açıklamaya çalışmaktadır. Bu kapsamda bu araştırma, Şişli Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nde, öğrencilerin yaşam pratiklerini ve deneyimlerini ortaya çıkarmak amacıyla nitel bir yöntem olan feminist yöntem kullanılarak yapılmış, etnografik bir saha araştırmasıdır. Veriler katılımcı gözlemle ve yarı yapılandırılmış araştırma sorularının yer aldığı derinlemesine görüşmelerle elde edilmiştir. Araştırmada, geleneksel ve hiyerarşik bir yapıya sahip bu meslek lisesinde, cinsiyetlenme bağlamında kız öğrencilerin cinsiyet tanımlarını esnettikleri ve daha eşitlikçi davranışlar sergiledikleri, erkek öğrencilerin ise cinsiyet sınırları konusunda daha katı davrandıkları ve dönüşüme daha kapalı oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Cinsiyet, Toplumsal Cinsiyet, Cinsiyetlenme, Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Endüstri Meslek Lisesi, Neoliberalizm, Habitus, Disiplinci İktidar, İdeolojik Aygıt, Feminist Yöntem, Etnografik Saha Araştırması