Genç işsizliğinin çalışma değerleri üzerindeki etkisi: Ne eğitimde ne istihdamda olan (NEET) gençler üzerinde bir araştırma

Genç işsizliği, çok yönlü etkileri olan küresel bir sorundur. Ne eğitimde ne istihdamda olma kavramı ise son yıllarda giderek büyüyen ve oldukça heterojen bir grubu ifade etmektedir. Bu iki kavram özellikle gelişmekte olan ekonomiler için yarattığı sorunlar ve çözüm çabalarının başarıya ulaşmada yetersiz kalması yönüyle alanyazında geniş biçimde ele alınmaktadır. Çalışma değerleri kavramı ise bireyin çalışma yaşamına ilişkin bakış açısını ve çalışma yaşamından beklentilerini kapsayan bir kavramdır. Teknolojinin hızı, küreselleşme ve dijital dönüşüm odağında hızla değişen dünyada, bireyin, toplumların ve örgütlerin de yaşayış biçimleri değişmektedir. Bu bağlamda dönüşen çalışma yaşamında gençlerin çalışma değerleri farklı bir önem kazanmaktadır. Bu çalışmada ne eğitimde ne istihdamda olan gençler üzerinde, genç işsizliğinin çalışma değerlerine olan etkisi incelenmektedir. Genç işsizlerin, yaşadıkları işsizlik deneyimlerinin çalışma değerlerinde meydana getirdiği farklılıklar ölçülmüştür. Öncelikle her bir olgu kavramsal olarak ele alınmış, ulusal ve uluslararası durum güncel ve geçmiş göstergelerle ortaya konmuştur. Ayrıca bu kavramlar genç perspektifinden farklı boyutlarda yeni çalışma yaşamı unsurlarıyla değerlendirilmiştir. Ardından genç işsizliği ve çalışma değerleri olguları ilişkilendirilerek tartışılmış, dijitalleşme, esnek çalışma biçimleri ve COVID-19 pandemisi etkisinde çalışma değerleri irdelenmiştir. Araştırma için çalışmanın evreni İzmir ilinde 15-24 yaş arasında ne eğitimde ne istihdamda olan gençler olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda örneklem 384 olarak belirlenmiş ve anket yöntemiyle veri toplanmıştır. Uygun olmayan anketlerin çalışma dışında bırakılmasıyla 397 soru formu çalışmaya dâhil edilmiştir. Çalışma değerlerini ölçmek için Lyons Çalışma Değerleri Ölçeği (Lyons Work Values Survey - LWVS) kullanılmıştır. Ölçeğe doğrulayıcı faktör analizi uygulanmış ve ölçeğin var olan asıl yapısının örneklemle uyumu gösterilmiştir. İlişkisel analizlerde Tek Yönlü ANOVA ve Bağlantısız Örneklem T-Testi uygulanmıştır. Analizler sonucunda genç işsizlerin eğitim düzeyleri, daha önce çalışma deneyimleri olup olmaması ve işsiz kalma süreleri ile çalışma değerlerinin alt boyutları arasında farklılıklaştığı ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Genç İşsizlik, Çalışma Değerleri, NEET