İstanbul'da cerrahi eğitimde toplumsal cinsiyet ilişkileri, kıdem sistemi ve öznellikler

Bu araştırma İstanbul'da cerrahi eğitiminde cinsiyet ilişkilerini, stajyerlerle, yani tıp fakültesi lisans diplomasını almak üzere olan ve hastanelerde farklı uzmanlıklarda staj yapan son sınıf öğrencileriyle yapılan 20 görüşmeye dayanarak incelemektedir. Araştırmanın amacı, cerrahi bölümlerdeki eşitsiz cinsiyet ilişkilerini incelemek ve kadınların cerrahi bölümleri seçme/seçmeme kararlarını nasıl ve neden aldıklarını anlamaktır. Çalışma, tıp fakültesindeki kıdem yapısına/hiyerarşisine odaklanarak, bu hiyerarşi tarafından yeniden üretilen eşitsizliklerin cinsiyet temelli olduğunu ve istismara açık güç ilişkileri yarattığını ileri sürmektedir. Kıdem sisteminin yarattığı çeşitli sosyal kabuller ve gelenekler incelendikten sonra, cerrahi bölümlerin "doğal" sahibi kabul edilen erkeklere kıyasla kadınları dezavantajlı bir konuma sokan gündelik ilişkileri anlamaya çalışmaktadır. Cerrahi uzmanlık alanlarında gündelik cinsiyetçi pratik ve söylemler incelendiğinde, bu uygulama ve söylemlerin tıp stajyerlerinin deneyimlerini ve öznelliklerini şekillendirdiği ve uzmanlık tercihlerini etkilediği gözlenmiştir. Kadınların büyük bir kısmının tıp fakültesine cerrah olma hayaliyle girmesine rağmen gündelik güç ilişkilerinin kadınları cerrahiden vazgeçirdiği görülmektedir. Kadınların "kırılgan" ve "çiçekler" olarak tanımlanması, baştan bir sosyal kabulle yeterli görülmemeleri, cerrahinin zorluklarıyla baş edemeyecekleri önkabulünü getirdiği anlaşılmıştır. Üstelik bu bağlam, kadın tıp stajyerlerini cerrahi uzmanlıkları seçmekten caydırırken, erkekleri de üst kıdemli erkeklerle yakınlaşma ve dostluk kurma yoluyla teşvik etmektedir. Ancak bu tez kadını pasif bir konuma sokmamaktadır. Aynı zamanda kadınların cerrahi eğitime yönelik eleştirilerine ve sosyal olarak örgütlenmelerine de odaklanarak, cinsiyete dayalı sosyal kabulleri yapısöküme uğratma çabalarına bakılmıştır.